سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 121

ایشان می فرماید: «لا تنقض الیقین بالشک» می خواهد بگوید: شما الان هم یقین دارید به وضع فعلی، می خواهد شما را الان یقین دار به وضع فعلی قرار بدهد. در آن مثالی که عرض کردیم الان شما کأن یقین به نجاست دارید اما نه نجاست اول ظهر زیرا نجاست اول ظهر به حالا مربوط نیست بلکه به نجاست الان. چطور؟ ما که به نجاست الان یقین نداریم؟ آن که الان برای ما وجود دارد، شک است. یقین به نجاست الان را چطور تصور بکنیم؟

لزوم تقدیر برای تحقق معنای نقض

ایشان می فرماید: اینجاست که برای تحقّق بخشیدن به معنای نقض، باید یک یقین تقدیری در کار بیاید؛ یعنی شما را مفروض الیقین بکند، فرض یقین در شما بکند، تقدیر یقین در شما بکند. چطور در معنا، تقدیر یقین می شود؟ می فرماید: در مواردی که متیقن شما قابلیت بقا و دوام را داشته باشد، می شود الآن شما را مفروض الیقین قرار داد. این یک چیزی است که عرف با آن موافق است، یک چیزی است که با نظر عرف مخالفت ندارد. بگویید: من یقین به نجاست دارم، نه نجاست مقیّدۀ به اول زوال، چون با کلمۀ نقض نمی سازد. در مواردی که هیچ گونه قابلیت بقا و دوام در متیقن شما وجود ندارد و شک شما شک در مقتضی است مثل خانه ای که در کنار دریا ساخته شده که اصلا شما نمی دانید که چه مقدار اقتضای بقا دارد و الان که شک می کنید، احتمال می دهید که آن خانه به حسب علل طبیعی از بین رفته و به طور کلی نابود شده است، در این گونه موارد چطور می توانیم در زمان شک، شما را یقین دار فرض بکنیم؟ روی چه حسابی؟ شما که الآن احتمال می دهید که خانه، روی اقتضای خودش اصلا از بین رفته باشد چون کنار دریا مثلا به حسب معمول بیش از ده سال و بیست سال دوام ندارد، ما چطور می توانیم شما را الان یقین دار فرض بکنیم؟ اما در مواردی که قابلیت بقا و دوام هست، ما می گوییم: نجاست که برای عبا پیش آمد، اگر تا روز قیامت هم تطهیر نشود، این نجاست عبا به قوّت خودش باقی است. نجاست این خصوصیت را دارد، تا رافعی به نام تطهیر بر او عارض نشود، امکان ندارد که این نجاست، زوال پیدا بکند. شما اول ظهر یقین به حدوث یک چنین نجاستی داشتید، الان در زمان عصر که شک می کنید در اینکه آیا این نجاست زائل شد، آیا خودتان تطهیر کردید یا تطهیر نکردید؟ شما را به لحاظ همان