سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 134

نجاست مقیده به اول ظهر.

اگر چنین باشد اصلا جای استصحاب نیست، برای اینکه قضیۀ متیقنه و قضیۀ مشکوکۀ ما، اصلا با هم مغایر است. اگر زمان، جنبۀ قیدیت پیدا کرد، مثل اینکه مولی گفت: «اکرام زید یوم الجمعه واجب» و ما فهمیدیم که این یوم الجمعه در این کلام، جنبۀ قیدیت دارد، آیا روز شنبه می توانیم استصحاب بقای وجوب اکرام زید را بکنیم؟ نه، دو تا قضیه شده است: آن اکرام زید یوم الجمعه است، این اکرام زید یوم السبت است، و در باب استصحاب حتی آنهایی که می گویند: استصحاب در شک در مقتضی جریان دارد، این معنا را شرط می دانند که باید قضیۀ متیقنه و مشکوکه، وحدت داشته باشد، و وحدت هم متوقف بر عدم تقیّد به زمان است. اگر تقیّد به زمان مطرح شد، دیگر قضیۀ متیقنه و مشکوکه جدای از هم می شود.

تنافی بین صغرا و کبرا ترتیب دادن با فرضی گرفتن یقین در روایت

و اما در جواب دوم می فرماید: در صحیحۀ زراره: «و الاّ فانّه علی یقین من وضوئه و لا ینقض الیقین بالشک» بالاخره این جملۀ«فانّه علی یقین من وضوئه» را یا مثل مرحوم شیخ، صغری برای کبری قرار می دهیم، و این فاء را فاء تعلیل قرار می دهیم و می گوییم:

«انه علی یقین من وضوئه» صغری است و جملۀ«و لا ینقض الیقین بالشک ابدا» کبری است. یا اینکه می گوییم: صغری و کبرا نیست، لکن جنبۀ توطئه و تمهید برای«لا ینقض الیقین بالشک» است، کما اینکه در آخرین احتمالی که در این روایت می دادیم، جزای بر قضیۀ شرطیه را خود«لا ینقض» گرفتیم، و این«فانّه علی یقین من وضوئه» را مقدمۀ جواب و تمهید برای جواب و توطئۀ برای جواب قرار دادیم. علی کلا التقدیرین، یا حرف شیخ را می گویید یا این حرف را می گویید.

اما اگر حرف شیخ را گفتید، سؤال ما این است: آیا این یقین در«فانّه علی یقین من وضوئه» یقین تقدیری یا یقین حقیقی است؟ در صغری که اعمال تعبّد نشده است. در صغری که اعتباری نیامده است. می گوید: «هذا الشخص علی یقین من وضوئه» یقین هم یقین حقیقی است. وقتی در کبرا می گوید: «و لا ینقض الیقین» آیا همین یقین است که از آن تعبیر به یقین حقیقی می کنید؟ یا یک یقین فرضی مغایر با این یقین است؟

اگر بگویید: یک یقین فرضی و تقدیری مغایر با این یقین است، پس شما چطور صغرا