سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 223

«مانعیه هذه النجاسه اذا کانت من اول الصلاه». یک احتمال: «عدم مانعیه هذه النجاسه اذا کانت حادثه». اما در فرع قبلی که مربوط به وسط نماز بود، دیگر دو احتمال نمی دادیم.

آنجا یقین داشتیم که نجاست، «کانت من اول الصلاه». دیگر احتمال مانعیت و عدم مانعیت به این صورت مطرح نبود. اما اینجایی که یک طرف احتمال شما«لعله شیء اوقع علیک» است، یعنی«لا تکون هذه النجاسه مانعه». و یک طرف احتمال شما، بودن نجاست من اول الصلاه است، یعنی«تکون هذه النجاسه مانعه». پس شما در همان حالی که علم به نجاست دارید، مانعیت این نجاست برای شما مشکوک است. علم به نجاست دارید، اما«انّ هذه النجاسه مانعه أم لا؟» این برای شما مشکوک است برای اینکه یک طرف، حدوث در اثنا است«فلا یکون مانعا» و یک طرف کون من اول الصلاه است فیکون مانعا.

پس نتیجه این می شود که در همین حالی که من علم به نجاست دارم، مانعیت این نجاست برای من مشکوک است. اما به خلاف آن فرض قبلی که در وسط نماز، شما یقین می کنید به اینکه نجاست من اول الامر بوده است. شما آنجا دو تا علم دارید: یک علم به نجاست است و یک علم بمانعیه النجاسه است برای اینکه ادلۀ رعاف آنجا را شامل نمی شد. اما اینجا در وسط نماز و لو اینکه علم به نجاست پیدا کردی، اما علم به اینکه«انّ هذه النجاسه المعلومه مانعه» برای شما نیست، یعنی شما در حال علم به نجاست، شک در مانع دارید. شک دارید در اینکه این نجاست، مانعیت دارد یا نه؟ اگر شک در مانع مطرح شد، همان مسألۀ لباس مشکوک اینجا مطرح می شود.

شباهت ما نحن فیه با مسأله لباس مشکوک در اجرای برائت

مسأله لباس مشکوک این است که انسان در یک لباسی نماز بخواند که مثلا از خارج آورده اند و شک دارد که این لباس از اجزای حیوان مذکی است یا غیر مذکی است، بلکه غیر مأکول اللحم است. همان مسأله لباس مشکوک است. البته لباس مشکوک، محل اختلاف است بعضی در آنجا احتیاط را واجب می دانند، لکن محققینی که در این مسأله تحقیق کرده اند و ما هم در یک موقعی در سالهای قبل از تبعید که بحث صلاه داشتیم نظرم هست که آنجا عقیده محققین این است که برائت جاری می شود هم برائت عقلی و هم برائت نقلی. چه فرق می کند که انسان از اول نماز با یک لباسی نماز بخواند که شک