سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 230

بیان کند، بعد یک موضوع دیگری هم خودش مطرح کند و خودش هم تقیه جواب بدهد.

چه ضرورتی داشت که شما موضوع دومی را مطرح بکنید و تقیه جواب بدهید؟ پس اینجا کشف می شود که یک مسألۀ دیگری مطرح است.

مقصود من این است که شما باید در معنای روایت این نکته را هم توجه داشته باشید.

در صحیحۀ گذشته زراره، سؤالات زراره متعدد بود و در هر کدام هم امام جوابی بیان می کردند. اما اینجا سؤال، یکی است. در جواب، خود امام یک فرض دیگری را مطرح می کند و این باید ما را راهنمائی بکند و سبب نشود که ما صرفا بگوییم: روایت، تقیه صادر شده و کنارش بگذاریم. این با آن تقیۀ محض نمی سازد.

آن مطلبی که امام عنوان کرده اند این است: «و اذا لم یدر فی ثلاث هو او فی اربع و قد احرز الثلاث» سه تا را احراز کرده، لکن چهارمی، مشکوک است. اینجا می فرماید: «قام فاضاف الیها اخری» این دیگر ابتداء یک ظهور قوّی در اتصال دارد. بلند شود یک رکعت دیگر اضافه کند. این را اگر بخواهیم حمل بر انفصال بکنیم، قرینه لازم دارد. ظهور ابتدایی خودش در اتصال است. «قام فاضاف الیها اخری و لا شیء علیه». اگر یک رکعت اضافه کرد، دیگر چیزی بر این آدم شاک در رابطۀ با نماز نخواهد بود.

بعد امام می فرمایند: «و لا ینقض الیقین بالشک» این به هر دو می خورد، به آن که مورد سؤال زراره بود، هم مربوط است. «و لا یدخل الشک فی الیقین و لا یخلط احدهما بالاخر و لکنه ینقض الشک بالیقین و یتمّ علی الیقین فیبنی علیه و لا یعتد بالشک فی حال من الحالات» این جملات یعنی چه؟ «و لا ینقض الیقین بالشک» یقین به چه چیز و شک در چه چیز؟ اینجا احتمالاتی در معنای این روایت هست که باید ذکر بشود تا بعد نوبت به استظهار برسد، ببینیم ظاهر، موافق با کدام یک از این احتمالات است. در این«و لا ینقض الیقین بالشک» که هم ناهیه می شود خواند و هم نافیه، احتمالاتی ذکر شده است.

کلام محدث کاشانی(ره) در معنای روایت زراره در باب شک در رکعات

یک احتمال از محدث کاشانی(علیه الرحمه) مرحوم فیض است که طبعا آن را در کتاب وافی ذکر کرده اند. البته این نکته را به خاطر داشته باشید که ما چون این روزها با کلمۀ«لا تنقض الیقین بالشک» انس گرفته ایم، تا این کلمه را می شنویم فوری کلمۀ استصحاب به ذهن ما می آید. اول باید ذهنتان را از این حرفهایی که دربارۀ«لا تنقض