سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 231

الیقین بالشک» که در آن دو روایت استصحاب بود، خالی کنید. ایشان گفته اند: معنای «لا ینقض الیقین بالشک» این است، شما در فرض اول یا فرض دوم، یقین داشتید به اینکه دو رکعت یا سه رکعت خواندید، لکن ما یک فرضش را بیشتر نمی گوییم که خلط نشود و الا این مربوط به هر دو فرض است.

در فرض دوم شما یقین دارید به اینکه سه رکعت خواندید و شک دارید در اینک رکعت چهارم تحقق پیدا کرد یا نه؟ ایشان می گوید: معنای لا ینقض این است آن سه رکعت متیقّن را بواسطۀ شک نشکن، یعنی خیال نکن حالا که برای تو شک پیش آمده، نمازت به درد نمی خورد و نمازت را بهم بزنی و بگویی: از اول شروع می کنیم به نماز خواندن بلکه آن یقین را بواسطۀ شک، نشکن. تو متیقنا سه رکعت نماز خواندی، روی این سه رکعت متیقّن، برای اینکه شک داری در اینکه رکعت چهارم واقع شده یا نه؟ قلم قرمز نکش. این کار را نکن.

«و لا یدخل الشک فی الیقین و لا یخلط احدهما بالاخر». ایشان گفته: این جملۀ «لا یخلط و لا یدخل» هر دو یک معنا می دهد، و در حقیقت جملۀ لا یخلط، عطف تفسیر است. معنای«لا یدخل الشک فی الیقین» این است که همان طوری که ما در جملۀ اول گفتیم که اگر سه رکعت متیقّن است، بواسطۀ شک در رکعت رابعه، دور این سه رکعت را قلم نگیر، از طرفی هم می خواهیم بگوییم به این سه رکعت هم اکتفا نکن. در واقع دو مطلب می خواهیم بگوییم. در جملۀ«لا ینقض» می گوییم: حالا که شک کردی، فکر نکن که این سه رکعت متیقّن«کأنّه لا یقع منک اصلا» و رها کنی بروی یک نماز دیگری بخوانی. از طرفی می خواهیم بگوییم: به این سه رکعت هم اکتفا نکن. خیال نکن مسأله همین جا تمام می شود و بگویی: حالا که سه رکعت، متیقن است، همین جا سلام بدهیم و به همین شک در رکعت رابعه اکتفا بکنیم، یعنی در حقیقت شک را فرض بکنی که واقعیت دارد، یعنی آن رکعت مشکوکه اتیان شده است. نهی از دو طرف قصه است.

«لا ینقض الیقین بالشک» یعنی نماز را استیناف نکن. «و لا یدخل الشک فی الیقین و لا یخلط احدهما بالاخر» یک معنا دارد و عطف تفسیر است، معنایش این است که شک را داخل یقین نکنید و فکر کنید که این رکعت مشکوکه کأنّ رکعه متیقنه است و با همین سه رکعت سلام بدهی و مسأله را به همین جا خاتمه بدهی، نه«و لکنه ینقض الشک بالیقین» این شک در رکعت چهارم را باید به حسابش برسیم یعنی این شک را باید مبدّل