سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 232

به یقین بکنیم، این شک را باید نقض به یقین بکنیم، یعنی بلند شوی یقینا یک رکعت بخوانی. وقتی که یک رکعت خواندی، دیگر در نماز خودت از نظر رکعت رابعه، روی شک پایه گذاری نکرده ای، شکت را بواسطۀ یقین نقض کرده ای«و لکنه ینقض الشک بالیقین». شک در اتیان رکعت رابعه را باید با یقین به اتیان رکعت رابعه نقض کرد. «و یتمّ علی الیقین» این هم توضیحش است. نماز را انسان باید بر یقین اتمام بکند. «فیبنی علی الیقین و لا یعتد بالشک فی حال من الحالات» به شک اعتنا نکند، خیال نکند که این رکعت مشکوکه بحسب واقع، تحقق پیدا کرده است.

پس ایشان می فرماید: این عبارات ذیل از یک طرف می گوید: نمازی که خوانده نباید استیناف بشود و دورش قلم گرفته بشود، از طرفی هم می گوید: به شک نباید اعتنا کرد، بلکه در رابطۀ با رکعت مشکوکه باید پای یقین را در کار آورد، و معنای اینکه پای یقین را در کار بیاوریم این است که یقینا یک رکعت بخوانیم. اما دیگر از این جملات و این که می گوید: «ینقض الشک بالیقین» استفاده نمی شود که رکعت مشکوکه که حتما باید اتیان بشود، به چه کیفیت باید اتیان بشود؟ آیا متصله اتیان بشود یا منفصله اتیان بشود؟ دیگر این جملات از نظر انفصال و اتصال، فاقد دلالت است. اما اصل صحّت رکعات متیقّنه و لزوم اتیان به رکعت مشکوکه که انسان یقین به تحقق آن رکعت داشته باشد، را این روایت دلالت می کند اما اتصال و انفصال در این جملات مطرح نیست. اگر روایت را این جوری معنا کردیم، دیگر«لا ینقض الیقین بالشک» هیچ ارتباطی به مسألۀ استصحاب پیدا نمی کند. این غیر از آن«لا تنقض الیقین بالشک» در روایات گذشته است. این معنای دیگری دارد بدون ارتباط با استصحاب. این بیان مرحوم محدث کاشانی(ره) است.

پرسش:

1 - روایت سوم زراره در مورد استصحاب چیست؟

2 - آیا احتمال تقیه در روایت سوم زراره راه دارد؟ توضیح دهید.

3 - مبعّد تقیه ای بودن روایت سوم زراره در باب شکوک چیست؟

4 - احتمال جمع بین تقیه و مذهب حق در کلام امام(علیه السلام) را توضیح دهید.

5 - کلام محدث کاشانی(ره) در معنای روایت زراره در باب شک در رکعات چیست؟