سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 242

به رکعت رابعه، نقض نشود به شک در اتیان رکعت رابعه؛ یعنی استصحاب عدم اتیان رکعت رابعه بشود و معنای استصحاب عدم اتیان به رکعت رابعه، این است که انسان رکعت رابعه را متصله ایجاد بکند.

بعد فرمودند: در این صورت، باید بگوییم: روایت تقیه صادر شده برای اینکه با مذهب حق و مذهب امامیه در رکعت مشکوکه سازگار نیست که نماز احتیاط را به صورت نماز مستقل انجام می دهد به خلاف اهل تسنن که آنها رکعت مشکوکه را متصله انجام می دهند.

نظر مرحوم آخوند(ره) در تقیید صحیحۀ زراره به روایات دیگر

مرحوم محقق خراسانی صاحب کفایه(علیه الرحمه) می فرماید: چه مانعی دارد که بگوییم: این صحیحۀ زراره، یک گام را در راه مذهب حق، ثابت می کند و گام دیگرش را روایات دیگر ثابت می کند. به این صورت که بگوییم: «قام فاضاف الیها اخری» اطلاق دارد، نه دلالت بر اتصال آن رکعت می کند و نه دلالت بر انفصال می کند. اصلا در این روایت، چیزی که دال بر این باشد که این رکعت مشکوکه، متصله اتیان بشود و یا منفصله اتیان بشود، وجود ندارد. در حقیقت این روایت، اطلاق پیدا می کند فقط گام اولی که این روایت ثابت می کند، این است که«لا ینقض الیقین بالشک»؛ یعنی استصحاب عدم اتیان به رکعت رابعه. این روایت این مقدارش را دلالت دارد که این رکعت رابعه ای که برای شما مشکوک است، بدان که مقتضای استصحاب، عدم اتیان به این رکعت رابعه است. و از نظر اتصال و انفصال، این روایت هیچ دلالتی ندارد و بلکه اطلاق دارد.

بعد فرموده اند: چه مانعی دارد که ما اطلاق این روایت را به وسیله روایات دیگری که در این باب وارد شده که هر کسی که شک بکند بین سه و چهار، باید بنا را بر چهار بگذارد و بعد آن رکعت مشکوکه را به صورت یک نماز مستقل و صلاه احتیاط انجام بدهد، تقیید کنیم؟ در نتیجه، جمع بین این صحیحه و بین روایات دیگر این می شود که کأنّ مقصد ما دو مرحله دارد: یک مرحله اش را این روایت ثابت می کند و یک مرحله را هم آن روایات ثابت می کند؛ یعنی انسان، اول باید بنا بگذارد بر اینکه رکعت چهارم اتیان نشده و بعد هم رکعت چهارم مشکوکه را منفصله بر حسب آن روایات، ایجاد بکند.

ایشان می فرماید: اگر روایت را این طوری مطرح کردیم، نتیجه این می شود که این