سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 257

است دو تا اشکال دارد: یکی خیلی مهم است و یکی چندان اهمیّتی ندارد.

عدم امکان جمع بین اتصال و انفصال نسبت به یک شیء

اشکال مهم در این معنا این است: آنجایی که محقّق خراسانی می فرمود: این روایت دلالت بر اتصال و انفصال ندارد بلکه اطلاق دارد و استصحاب را جاری می کند امّا نمی گوید: آن رکعت مشکوکه را متصله اتیان بکنید و یا منفصله، ما اطلاق این روایت را با روایات دیگری که در نماز احتیاط وارد شده، تقیید می زنیم. ایشان در اشکال به محقق خراسانی، فرمود: اگر شما استصحاب را جاری کردید، معنای استصحاب این است که باید آن رکعت مشکوکه، متصله ایجاد بشود. در نتیجه بین این روایت و بین روایات احتیاط، تعارض است نه اطلاق و تقیید. روایات احتیاط دلالت بر انفصال می کند، اگر این روایت دلالت بر استصحاب کرد، لا محاله اتصال را دلالت دارد و بین اینها تعارض تحقق پیدا می کند، نه جمع دلالی اطلاق و تقیید.

با توجه به این اشکالی که ایشان دارند، به ایشان می گوییم که شما فرمودید: موضوع نماز احتیاط، مرکب از دو قید و دو جزء است: یک جزء، عبارت از خود شک است.

(شک در عدد رکعت، شک بین سه و چهار) و جزء دیگر، عدم اتیان به رکعت رابعه است. حرفی که ما در اینجا داریم این است که عدم اتیان به رکعت رابعه، جزء موضوع نماز احتیاط است؛ یعنی جزء موضوع انفصال رکعت است در حالی که خودش«تمام الموضوع» است برای اتصال رکعت، به دلیل اینکه خودتان به مرحوم آخوند این اشکال را کردید و گفتید: اگر استصحاب، جاری بشود، لا محاله اتصال رکعت است نه مسألۀ تقیید و اطلاق. پس به نظر شما، عدم اتیان به رکعت رابعه تمام الموضوع است برای اتصال رکعت. لذا چیزی که تمام الموضوع برای اتصال رکعت است، چه طور می شود که «جزء الموضوع» برای انفصال رکعت باشد آیا این معقول است یا نه؟

آیا می توانید بین این دو تا جمع بکنید که یک چیزی هم«جزء الموضوع» باشد برای نماز احتیاطی که معنای آن انفصال است و هم«تمام الموضوع» باشد برای اتصال رکعت؟ «کیف یجمع بین هذین الامرین؟» بین این دو تا چگونه می توانید جمع بکنید؟ آیا این عدول از آن اشکالی است که به مرحوم آخوند کردید؟ قبلا گفتید: اگر روایت، استصحاب عدم اتیان بگوید، این جدای از اتصال رکعت نیست و بین آن با روایات