سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 27

استصحاب را جزء سنت به حساب بیاوریم و بگوییم: بحث از روایات«لا تنقض» بحث از عوارض سنتی است که یکی از ادله اربعه است؟

بررسی جزئیت استصحاب به عنوان سنّت از ادلۀ اربعه

به عبارت روشن تر: روی این مبنا که تقریبا ظاهرترین مبانی است، بگوییم:

استصحاب«بما انّه سنه» جزء ادله اربعه است. آیا می توانیم به همین ظاهر این بیان، اکتفا بکنیم بگوییم: مگر دلیل بر استصحاب، روایات«لا تنقض» نیست؟ مگر روایات، سنت نیستند؟ پس در حقیقت، استصحاب، یکی از مصادیق سنت است و یکی از افراد دلیل سنت شناخته می شود که اگر در یک جایی استصحاب دلالت بر یک حکمی کرد، ما بتوانیم تعبیر بکنیم و بگوییم: سنت قائم بر حکم شرعی شده است. آیا مطلب اینطور است؟ یا اینکه اگر مدرک استصحاب، روایات لا تنقض باشد، دلیل بر حکم؛ یعنی حکمی که به استصحاب، ثابت می شود، نمی تواند روایات باشد. اگر ما وجوب نماز جمعه را به استصحاب ثابت کردیم، گفتیم: نماز جمعه در زمان حضور، واجب است و در زمان غیبت، مشکوک الوجوب است، استصحابی که پشتوانۀ او روایات«لا تنقض» است، دلالت بر«ابقاء ما کان» می کند. در نتیجه حکم می کنیم«بانّ صلاه الجمعه فی عصر الغیبه واجبه». اگر از ما سؤال کردند که دلیل شما بر وجوب نماز جمعه در عصر غیبت چیست؟ آیا شما می توانید بگویید: دلیل، سنّت است؟ آیا می توانید بگویید: روایت دلالت بر وجوب می کند؟ یا اینکه این تعبیر حتی به نظر خود شما، درست نیست؟ روایت دلالت بر وجوب می کند؛ یعنی روایت مستقیما دلالت بر وجوب می کند اما آنجایی که واسطه در کار است، آنجایی که یک مسأله ای دیگری واسطه شده است، دلیلیت به آن واسطه، ارتباط دارد نه به روایت.

اگر از شما پرسیدند: استحصاب به چه دلیل، معتبر است؟ شما بگویید: دلیلش روایات لا تنقض است. سنت، دلالت بر اعتبار استصحاب می کند. جای تردید نیست.

سنت، دلیل بر حجیت مثلا استصحاب است اما اگر گفتند: دلیل بر وجوب نماز جمعه در عصر غیبت چیست و دلیل شما عبارت از استصحاب شد، نمی توانید اینطوری تعبیر بکنید که دلیل ما بر وجوب نماز جمعه عبارت از روایات است. روایت در صورتی دلیلیت دارد که خودش مستقیما دلالت بر وجوب بکند. در همه موارد اینطور است. حالا