سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 280

معنا حمل بکنیم که یک طرفش عید فطر باشد و طرف دیگرش آخر رمضان، بعید است.

چاره ای نیست که این«یوم الشک» شعبانی، داخل در سؤال باشد، حالا یا منحصرا سؤال از خود همین«یوم الشک» است، یا اینکه با شما مماشات بکنیم و بگوییم: «یوم الشک» یک معنای عامی دارد، هم اول رمضان را می گیرد و هم آخر رمضان را می گیرد امّا نمی توانیم اول رمضان را از مورد سؤال، خارج بکنیم.

قرینه بر بودن یوم الشک، اول ماه رمضان

در ذهن من یک قرینه ای هست بر اینکه مراد، خصوص اولی است. و لو اینکه امام از هر دو جواب می دهد امّا سؤال از همین اولی است و این منافات ندارد که سؤال از یک مورد باشد لکن امام در جواب تفضلا و تلطفا از هر دو جواب بدهند. قرینه این تعبیری است که سائل می کند، می گوید: «هل یصام ام لا»؟ این«هل یصام ام لا» معنایش این است که آیا روزه اش واجب است یا نه؟ این تعبیر در کجا می آید؟ آنجایی که یک طرف، استحباب باشد، یک طرف، وجوب باشد، انسان سؤال می کند آیا روزه گرفتن واجب است و یا واجب نیست؟ امّا آنجایی که یک طرف وجوب است و یک طرف حرمت است، مثل همان روزۀ آخر رمضان که مردد بین آخر ماه رمضان است و یا اول شوال است، آنجا اگر بخواهد سؤال بکند، نباید سؤال بکند که آیا روزه واجب است یا نه؟ باید سؤال بکند که آیا روزه واجب است و یا حرام است برای اینکه امر دائر بین این دو مسأله است، یک طرف عبارت از وجوب و یک طرف عبارت از حرمت، باید سؤال بشود که آیا در این روز، روزه واجب است و یا حرام است. امّا وقتی که تعبیر می کند به اینکه«هل یصام ام لا»؟ آیا باید روزه گرفت و یا نباید روزه گرفت، یعنی روزه گرفتن، لازم نیست و این جز بر یوم الشک اول رمضان، انطباق پیدا نمی کند.

آن که ما می خواهیم نفی بکنیم این است که مورد سؤال، خصوص«یوم الشک» آخر رمضان باشد. بالاخره یا خصوص«یوم الشک» اول رمضان است که به نظر من، این سؤال در این ظهور دارد و یا مطلق یوم الشک، اعم از اول رمضان و آخر رمضان است.

بیان مرحوم شیخ(ره) در دلالت روایت قاسانی بر استصحاب

بعد امام در جواب می فرماید: «الیقین لا یدخل فیه الشک». بیان مرحوم شیخ این