سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 308

واقعیه ببرید. طهارت واقعیه می شود مغیّای به«حتی تعلم انّه قذر» باشد. این اشکال دیگر آنجا به شما وارد نیست منتها آن هم یک اشکال دیگری دارد و آن این است که اگر انسان علم به قذارت یک چیزی پیدا نکرد و شک پیدا کرد در اینکه قذر است یا طاهر است؟ باید بگوید: به حسب واقع، یکون طاهر، برای اینکه طهارت واقعیه استمرار دارد«حتی تعلم انّه قذر.» پس هر زمانی که شما علم به قذارت پیدا نکردید و لو شک در نجاست و طهارت هم داشته باشید، باید طهارت واقعیه محفوظ باشد و این را هم نمی توانیم ملتزم بشویم.

اشکال در عدم غایت بودن«حتی تعلم انّه قذر» برای حکم ظاهری

ما سؤال می کنیم که منظور شما از این اشکال چیست؟ آیا می خواهید بگویید که این «حتی تعلم انّه قذر» نمی تواند غایت برای حکم ظاهری قرار بگیرد؟ پس بالاخره این روایت را چطوری معنا می کنید؟ شما خودتان دو سطر بعد می فرمایید که خلاصه مطلب این است که این روایت یک مطلب را بیشتر نمی گوید، یا بیشتر از یک مطلب امکان ندارد، یا اگر هم امکان داشته باشد«لیس کل ما یمکن یراد». اگر در هر چیزی که ممکن است به یک عبارتی حمل بشود، باید بگوییم که مراد از آن عبارت هم هست، پس چه کنیم؟ ایشان می فرمایند که این عبارت را حمل بر همان معنای مشهور بکنید.

مشهور می گوید: «کل شیء طاهر حتی تعلم انّه قذر» قاعده طهارت است. شما که بالاخره نتیجه می گیرید که معنای این روایت قاعدۀ طهارت است، پس این«حتی تعلم انّه قذر» را چطور به عنوان غایت در این روایت معنا می کنید؟ آیا ما این«حتی تعلم انّه قذر» را از روایت قیچی بکنیم یا جزء روایت است؟ و اگر جزء روایت است، آیا غایت برای این حکم ظاهری است که عبارت از طهارت ظاهریه است یا برای حکم ظاهری غایت نیست؟ اگر غایت برای حکم ظاهری نیست، پس غایت برای چیست؟ و اگر غایت برای حکم ظاهری هست، شما که می فرمایید: حکم ظاهری چون در ذاتش مغیّا بودن هست، دیگر معنا ندارد که در حکم ظاهری«حتی تعلم انّه قذر» را مولا جعل بکند و انشا بکند، پس با این قاعده چه کار بکنیم؟ دیگر آن اشکال اول هم که نیست. این طهارت واقعیه هم نیست که شما در اشکال اول بفرمایید: طهارت واقعیه نیاز به جعل ندارد بلکه این طهارت ظاهریه است و خودتان آنجا تصریح فرمودید که طهارت ظاهریه مجعوله. این طهارت