سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 312

درس چهارصد و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بررسی قید«حتی تعلم» در روایات قاعده طهارت و حلیّت

در رابطۀ با غایتی که در این روایات ذکر شده است یعنی«حتی تعلم انه قذر» یا«حتی تعرف انه حرام بعینه» بنا بر آن قولی که مرحوم آخوند در حاشیه رسائل اختیار کردند، مرحوم محقق نائینی(علیه الرحمه) اشکال کرده اند که اگر بگوییم: این روایات هم دلالت بر طهارت واقعیه می کند و هم دلالت بر قاعدۀ طهارت یا هم دلالت بر حلیّت واقعیه می کند و هم دلالت بر قاعدۀ حلیّت، طبق هر کدام از اینها باید ملاحظه کنیم که این«حتی تعلم» چه نقشی پیدا می کند و چه معنایی دارد.

اگر طهارت را طهارت واقعیه بگیریم، با توجه به این مقدمه که در احکام واقعیه، بین علم و جهل هیچ گونه تفاوتی نیست و احکام واقعیه مشترک بین عالم و جاهل است، و لو اینکه علم در بعضی از مراحل مثل مرحلۀ فعلیّت و تنجّز، نقش دارد، لکن در مقام انشا و در مقام جعل حکم واقعی، بین عالم و جاهل هیچ گونه فرقی وجود ندارد، لذا(با توجه