سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 315

انسان جاهل را هم شامل می شود، انسان ابیض را شامل می شود، انسان اسود را شامل می شود و همین طور خصوصیات فردیه را هم شامل می شود، یعنی«اکرم کل انسان» زید را می گیرد، عمرو را می گیرد، بکر را می گیرد، و همین طور سایر افراد انسان را. اینها مسلّم است، لکن سؤال این است: شما که می گویید: «اکرم کل انسان»، انسان عالم را هم شامل می شود و در نتیجه می گویید: اکرام انسان عالم واجب است، لکن اگر از شما سؤال کردند که اکرام انسان عالم به چه ملاکی واجب است؟ در جواب چه می گویید؟ آیا می گویید: «بما انّه عالم» یا می گویید: «بما انّه انسان»؟

چون مولا گفته است: «اکرم کل انسان» درست است که از این«اکرم کل انسان» لزوم اکرام انسان عالم به عنوان یک صنف استفاده می شود، اما آن که ملاک در وجوب اکرام است، همان عنوان عام است که عنوان انسان باشد«اکرم کل انسان». اگر گفتید: این«اکرم کل انسان» انسان سیاهپوست را هم شامل می شود، درست است که این عموم شامل می شود، لکن اکرام انسان سیاهپوست نه اینکه بما انّه سیاهپوست است بلکه«بما انّه انسان، بما انّه ینطبق علیه عنوان الانسان» چون مولا گفته است: «اکرم کل انسان».

در خصوصیات فردیه هم همین طور است. اگر مولا گفت: «اکرم کل انسان» و شما از این استفاده کردید که اکرام زید واجب است، اما حق ندارید بگویید: مولا اکرام زید را بما انّه زید واجب کرده است بلکه اکرام زید بما انّه انسان از ناحیۀ مولا واجب شده است.

پس اگر یک حکمی به نحو عموم روی یک عنوانی ثابت شد، جمیع افراد و خصوصیات صنفیه و نوعیه ای که در تحت این عنوان است، مشمول این حکم هست، اما به ملاک همان عنوان عام، نه به ملاک انّه عالم، نه به ملاک انّه ابیض، نه به ملاک انّه زید بن عمرو، نه به ملاک انّه بکر بن خالد، فقط به ملاک انّه انسان زیرا مولا گفته است: «اکرم کل انسان».

عدم دخالت قید مشکوکیت در موضوع حکم به طهارت

ایشان این مقدمه را که ذکر می کنند، بعد در ما نحن این نتیجه را می گیرند که وقتی مولا می گوید: «کل شیء طاهر» این طهارت روی شیء بار شده است، شیء به چه عنوان؟ «بما انّه شیء». هیچ عنوانی غیر از عنوان شیء، در این حکم به طهارت دخالت