سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 373

درس چهارصد و سیزدهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

ثمرۀ بحث اشتراط فعلیت شک و یقین در باب استصحاب

یکی از چیزهایی که در جریان استصحاب اعتبار دارد، مسألۀ فعلیت شک و یقین است. فعلیت در مقابل تقدیر است، به این معنا که باید با توجه و التفات توأم باشد، یعنی بداند و متوجه باشد که نسبت به حالت سابقه، متیقن است و نسبت به حالت لاحقه، شک دارد. اما اگر کسی غافل باشد و لو اینکه اگر این غفلت کنار برود و توجه پیدا کند، می داند که در باطن و در خزانۀ نفسش شک وجود دارد، لکن الان که غافل است، هیچ شک فعلی نسبت به او تحقق ندارد، یعنی این«لا تنقض الیقین بالشک» را متوجه خودش نمی بیند، چون توجه به این معنا ندارد که در او یقین و شک وجود دارد. توضیح این مطلب را دیروز عرض کردیم. حالا مسأله این است که ثمرۀ این حرف کجا ظاهر می شود؟ اعتبار فعلیت شک و یقین در کجا مثمر ثمر است؟

در کلام مرحوم شیخ(علیه الرحمه) در رسائل و کلام مرحوم آخوند در کفایه، دو تا