سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 419

مانعی ندارد برای اینکه خود«احد هذین» با اینکه مصداقش از این دو تا بیرون نیست لکن در عین حال، این عنوان کلی است. «احد هذین» کلی است، منتها کلی است که مصداق آن منحصر به همین دو تا پیکان است، به همین دو تا ماشین است و مانعی ندارد که مصداق کلی منحصر به دو تا باشد، کما اینکه کلی منحصر در یک فرد هم داریم، پس هیچ مانعی ندارد.

لذا این کلی معیّن فی الخارج و لو اینکه شما به اصطلاح کلمۀ فرد منتشر را هم دربارۀ آن پیاده بکنید امّا واقعیّت آن، واقعیت فردی نیست. این واقعیت، واقعیت کلی است و اگر ما یک چنین مستصحبی پیدا کردیم در رابطۀ با استصحاب، باید اسم آن را استصحاب کلی بگذاریم نه استصحاب فرد. فرد منحصرا یکی همان قسم اول است که از آن تعبیر به فرد معیّن می شود و یکی هم قسم دوم است که از آن تعبیر به فرد مردد می شود. دیگر شق سوم و قسم سومی به عنوان فرد، نمی توانیم تصور بکنیم و آن چه که اسمش را منتشر گذاشته اند، در حقیقت کلی معیّن فی الخارج است و کلی معیّن فی الخارج هم یکی از انواع کلی است و اصلا از عنوان کلیّت، بیرون نرفته است.

اقسام استصحاب کلّی: استصحاب کلی در ضمن فرد معیّن

این بحث ها راجع به استصحاب فرد است. امّا استصحاب کلی، چند قسم و چند نوع است:

قسم اول این است که اگر کلی در ضمن یک فرد معیّنی در یک جایی، تحقق پیدا کرده و بعد شک کردیم که آیا این کلی از بین رفته و یا از بین نرفته است؟ منشأ شک ما این است که آیا فرد، از بین رفته یا نرفته است؟ مثل اینکه زید داخل خانه بود، در حقیقت با علم به وارد بودن زید در خانه، یقین می کنیم که انسان در خانه وجود پیدا کرده است، حالا شک می کنیم که آیا زید، از خانه خارج شد یا از خانه خارج نشد؟ در نتیجه شک می کنیم که آیا انسان از خانه خارج شد یا انسان از خانه خارج نشد؟

در حقیقت در قسم اول کلی، سر و کار ما تنها با یک فرد است و شک در بقای کلی و عدم بقای کلی، در رابطۀ با شک در بقای فرد و عدم بقای فرد است و ما اصلا در این قسم اول از اقسام استصحاب کلی فرد دومی نداریم.

اینجا ابتداء می بینیم هم استصحاب در کلی می تواند جریان پیدا بکند و هم