سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 427

مشکوکه در رابطۀ با کلی، تردیدی در کار است؟ می گوییم: «و الله انی کنت محدثا و الان اشک فی بقاء الحدث»، قضیتین یک قضیه است، منتها به اعتبار اختلاف زمان، یکی متیقن است و یکی مشکوک است. لذا«لا تنقض الیقین بالشک» جاری می شود و حکم می کند به اینکه استصحاب کلی به این صورت مانعی ندارد.

(سؤال... و پاسخ استاد): استصحاب کلی حدث نه می گوید که شما محدث به حدث اصغر هستید و نه می گوید شما محدث به حدث اکبر هستید، اصلا ناظر به خصوصیت نیست، فقط می گوید: هر اثری که بر کلی حدث بار شده است، آن اثر بار می شود. حق نداری که با این حال، مسّ کتابت قرآن بکنی، «لأنک محدثا» امّا نمی گوید: «لأنّک محدث بالحدث الاصغر او لأنّک محدث بالحدث الاکبر». هیچ کدام را نمی گوید، لازم هم نیست که بگوید برای اینکه اگر اثری بر کلی حدث در شریعت، ترتب پیدا نمی کرد ما این استصحاب را به لحاظ اینکه اثر ندارد، جاری نمی کردیم. امّا حالا که کلی حدث در شرعیت اثر دارد و شما هم یقین به ثبوت حدث و شک در بقای حدث دارید، چه مانعی دارد که استصحاب کلی حدث و بقای حدث را جاری بکنیم؟ در اینجا اشکالاتی شده و مسائلی در رابطۀ با این استصحاب کلی قسم ثانی مطرح است.

بررسی منشأ شک در ارتفاع حدث در مقام

اشکالی را در کفایه متعرض شده است که از آن جواب می دهد این است که شما شک می کنید در این که آیا کلی باقی هست یا باقی نیست؟ این شک شما علت دارد و دارای یک سببی است و شما باید مسأله را در رابطۀ با سبب آن بررسی بکنید. شما الان که وضو گرفته اید، چرا شک می کنید که حدث باقی است یا نه؟ برای اینکه احتمال می دهید که آن حدثی که قبلا حادث شده است، عبارت از جنابت بوده است. شک شما در بقای حدث بعد الوضوء، ناشی از این احتمال است که آیا جنابت حادث شد یا نشد؟ اگر جنابتی حادث نمی شد، الان که وضو گرفتید، آیا باز هم شک در بقای حدث برای شما در کار بود؟ شک در بقای حدث مسبب از حدوث و عدم حدوث جنابت است. اگر جنابت حادث شده باشد، اینجا«الحدث باق بعد الوضوء» و اگر جنابت حادث نشده باشد، «الحدث لیس بباق بعد الوضوء». پس شک شما در بقای کلی حدث، مسبب از این است که«هل حدث الجنابه ام لا؟» اینجا ما با یک استصحاب، تکلیف شما را مشخص