سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 444

می شوید به اینکه استصحاب کلی قسم ثانی جریان ندارد«و هو المطلوب». مطلوب صاحب شبهه همین است که می خواهد با این شبهه، جلوی استصحاب کلی قسم ثانی را بگیرد.

جواب امام(ره) از جریان استصحاب در شبهه عبائیه

جوابهای مختلفی از این شبهه داده شده که قبل از همه، جواب امام بزرگوار(ره) را مطرح می کنیم. ایشان می فرمایند: ما اول، یک فرضی را ذکر می کنیم و بعد مقایسه می کنیم.

در جایی که مسألۀ علم اجمالی مطرح نیست، آنجایی که مثلا یقین تفصیلی دارید به اینکه پائین عبای شما نجس است و بعد شک می کنید که آیا این پائین عبا را که مشخصا نجس بود، تطهیر کردم یا نه؟ بلا اشکال استصحاب نجاست فرد، جریان پیدا می کند (استصحاب نجاست کلی نیست) و می گوید: این قسمت پائین با خصوصیت پائین بودن که معنای فرد است، «کان فی اول الصبح نجسا» و شک دارم که بعد از صبح آیا آن را تطهیر کردم یا نه؟ اینجا استصحاب نجاست در همین قسمت پائین که معلوم بالتفصیل بود، جریان پیدا می کند. نتیجۀ استصحاب این است که اگر شما با دست مع الرطوبه با این پائین عبا ملاقات کردید، دست شما نجس است برای اینکه استصحاب به صورت معیّن، حکم می کند«بانّ» قسمت پائین عبا«محکوم بالنجاسه». یک دلیل هم به این ضمیمه می شود و می گوید: «ملاقی النجس نجس» چیزی که با نجس ملاقات بکند، محکوم به نجاست است و دلیلی که می گوید: «ملاقی النجس نجس» دیگر لازم نیست نجسش، نجس واقعی باشد بلکه منظور نجس شرعی است یعنی آن که شارع می گوید: نجس است چه به صورت حکم واقعی، محکوم به نجاست باشد یا به صورت حکم ظاهری، محکوم به نجاست باشد. استصحاب، قسمت پائین عبا را محکوم به نجاست شرعیه می کند«فهو نجس شرعا». دلیل دیگری می گوید: «ملاقی النجس نجس»، دست با رطوبت با این پائین عبا که شرعا محکوم به نجاست است، ملاقات کرد، «فالید ایضا نجسه» به مقتضای «ملاقی النجس نجس».

پس در اینجا ما تردید نداریم که اگر یک استصحاب نجاست فردی؛ یعنی با خصوصیت اسفل عبا جاری کردیم، اگر بخواهیم بگوییم: این دست مرطوب ملاقی با این