سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 459

حفظ خصوصیت و حفظ شخصیت درهم زید استصحاب بکنیم؟ ما نحن فیه هم به همین صورت است.

خلاصۀ این جواب مرحوم نائینی، این است که در مورد شبهۀ عبائیه، مسأله نمی تواند ارتباطی به استصحاب کلی داشته باشد. استصحاب، استصحاب شخصی است و ما در بارۀ استصحاب کلی صحبت می کنیم، نه درباره استصحابات جزئیه و شخصیه.

عدم دوران امر بین کلیّت و جزئیت استصحاب

از این بیان مرحوم محقق نائینی، دو تا جواب داده شده: یک جواب را بعضی از بزرگان از تلامیذ ایشان، به ایشان داده اند و آن جواب دلالت بر دو مطلب می کند:

یک مطلب این است که می گوید: ما اینجا در مقام نام گذاری نیستیم. در مقام این نیستیم که این استصحاب آیا استصحاب کلی یا استصحاب جزئی است. شما هرچه می خواهید این را نام گذاری بکنید، هرچه می خواهید به این عنوان بدهید، شبهۀ عبائیه روی این پایه نیست بلکه روی این پایه است که اگر در مثال عبا در مورد شبهۀ عبائیه، استصحاب نجاست جریان پیدا بکند، لازمه اش این است که بگوییم: این دست ملاقی با تمام اطراف عبا، محکوم به نجاست است در حالی که نمی توانید چنین بگویید چون اگر این دست با پائین عبا ملاقات کرده باشد که فرض این است که پائین عبا تطهیر شده و مقطوع الطهاره است و اگر با بالای عبا ملاقات کرده باشد فرض این است که بالای عبا، یکی از دو طرف شبهۀ محصوره است و شما در ملاقی شبهه محصوره، حکم به طهارت می کنید.

پس ایشان می فرماید: اساس اشکال روی این پایه استوار است که این استصحاب نجاست اگر در عبا جاری شود، لازمۀ این استصحاب، «نجاسه الید الملاقیه مع کلا طرفی العباء» است در حالی که نمی توانیم ملتزم به نجاست دست بشویم. نمی توانیم قائل بشویم به اینکه اگر دست مع الرطوبه با کلا الطرفین ملاقات کرد، محکوم به نجاست است. حالا شما می خواهید اسم استصحاب نجاست عبا را استصحاب کلی بگذارید و یا اسمش را استصحاب جزئی و استصحاب شخصی بگذارید. ما در کلی و شخصی بحث نداریم. ما می گوییم: این استصحاب، تالی فاسد دارد و آن این است که باید ملتزم به نجاست ید بشوید در حالی که نمی توانید ملتزم به نجاست ید بشوید.