سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 460

اساس بحث در اثبات کلیّت استصحاب در شبهۀ عبائیه

به نظر اینجانب، این حرف از بعضی از تلامذۀ بزرگ ایشان، خیلی مورد تعجب است برای اینکه شبهۀ عبائیه به عنوان یک شبهه ای در استصحاب کلی مطرح است و می خواهند از راه این شبهه، به دست بیاورند که اصلا استصحاب کلی نمی تواند جریان پیدا بکند. پس اینکه شما می فرمایید: فرق نمی کند که استصحاب کلی باشد و یا جزئی باشد، کاملا فرق می کند برای اینکه اگر استصحاب کلی شد، این شبهه، یک اشکال به استصحاب کلی است، یک مادۀ نقضی است بر استصحاب کلی و جلوی جریان استصحاب کلی را می گیرد اما اگر این مسأله ارتباط به استصحاب کلی پیدا نکرد، یک استصحاب شخصی است که ممکن است در خصوص این مورد و به خاطر این جهت، بگوییم: استصحاب شخصی در این مورد است و جریان پیدا نمی کند.

و به عبارت روشن تر: وقتی که ما در مسألۀ استصحاب کلی وارد شدیم، می خواهیم این معنا را بررسی بکنیم که آیا استصحاب کلی قسم ثانی، جریان دارد یا ندارد؟ از اصل مسألۀ استصحاب، در باب جزئی و شخصی فارغ شدیم. تا این جا که بحث کردیم، دیگر برای ما تردیدی نمانده که«لا تنقض الیقین بالشک»، یک دلیل محکم و قرصی بر جریان استصحاب در امور جزئیه و شخصیه است. حالا می خواهیم بحث بکنیم که آیا استصحاب کلی هم به استناد«لا تنقض الیقین بالشک» می تواند جریان پیدا بکند و یا نمی تواند جریان پیدا بکند.

این شبهۀ عبائیه به عنوان یک سدّ راه جریان استصحاب در کلی قسم ثانی است.

می گوید: شما که می خواهید به استصحاب قسم ثانی، مشروعیت بدهید، بدانید که لازمۀ جریان استصحاب کلی قسم ثانی، یک چنین محذوری است، یک چنین تالی فاسدی دارد، یک چنین اشکالی به آن متوجه است و می خواهد از راه توجه اشکال، جلوی استصحاب کلی قسم ثانی گرفته بشود.

پس این که ایشان می گوید: «ما نمی خواهیم در اصطلاح صحبت بکنیم که آیا این استصحاب کلی است یا جزئی است» اتفاقا اساس بحث ما در اینجا همین است برای اینکه اگر استصحاب کلی نباشد، دیگر دربارۀ استصحاب کلی قسم ثانی، چه شبهه ای می تواند متوجه ما باشد؟ چه اشکالی به استصحاب کلی قسم ثانی وارد می شود؟ اگر این