سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 468

شما قسمت پائین را بالخصوص تطهیر کردید و یقین کردید به اینکه قسمت پائین بالخصوص«لو کان نجسا» به واسطۀ تطهیر، طهارت پیدا کرده است، الان وقتی که قضیۀ مشکوکه را مطرح می کنید، آیا می گویید: من شک دارم در اینکه یکی از دو قسمت پائین و یا بالا، نجس است؟ کجا شما شک دارید در اینکه قسمت پائین عبا نجس است؟ شما یقین دارید که قسمت پائین عبا تطهیر شده است و الان می توانید قسم بخورید به اینکه قسمت پائین«یکون طاهرا». پس الان چگونه می توانید لباس شک به قضیۀ متیقنه به صورت فرد مردد بپوشانید و بگویید: همان طوری که یکی از دو طرف عبا«کان نجسا قطعا»، الان شک دارم در اینکه یکی از دو طرف عبا، «هل یکون نجسا ام لا»؟

اگر قضیۀ مشکوکه را این طوری مطرح کنید، به شما می گویند: کجا شک دارید در اینکه قسمت پائین عبا نجس است یا نه؟ قسمت پائین تطهیر شده است و اگر نجاستی در قسمت پائین بوده، بلا اشکال از بین رفته است و علی ای حال قسمت پائین معلوم الطهاره است، پس چطور می توانیم اینجا استصحاب را به صورت استصحاب فرد مردد، جاری بکنیم؟ لذا مجبوریم که به همان صورت کلی، مطرح بکنیم. بگوییم: نجاستی در عبا به صورت کلی«کان متیقنا» نه اضافۀ به خصوص اسفل و یا خصوص اعلی، نجاستی به طور کلی«کانت متیقنه فی العباء» و الان آن نجاست«تکون مشکوکه»، دیگر اضافۀ به طرف اسفل و اضافۀ به طرف اعلی، مطرح نیست. آن چه که اینجا مطرح است، عبارت از کلی«نجاسه العباء» است: «النجاسه فی العباء» و یا«نجاسه العباء» به این تعبیر هم بشود، مانعی ندارد. «کانت متیقنه و الان تکون مشکوکه». آیا بین قضیۀ متیقنه و قضیۀ مشکوکه، فرقی پیدا شد؟ اختلافی تحقق پیدا کرد؟

پس اگر مسأله به صورت کلی مطرح بشود و استصحاب در کلی جریان پیدا کند، اینجا قضیۀ متیقنه و قضیۀ مشکوکۀ ما، لا محاله وحدت پیدا می کند و می تواند مجرای استصحاب قرار بگیرد. در نتیجه استصحاب در مورد شبهۀ عبائیه، هیچ مانعی ندارد که استصحاب کلی باشد بلکه به یک تعبیر، حتما باید استصحاب به صورت کلی، جریان پیدا کند و همان استصحاب کلی قسم ثانی خواهد بود.

فرق بین شبهۀ عبائیه و مثال محقق نائینی(ره)

منتها یک توضیح دیگری هم اینجا لازم است. ببینیم آیا بین مثال عبا و آن مثالی که