سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 508

ان کنتم جنبا فاطهروا للصلاه». کلمۀ للصلوه در آیه نیست. می گوید: «وَ إِنْ کُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا» ، جنب باید غسل بکند. ارتباط آن را از کجا می فهمید؟

دلیل ارتباط قضیۀ«إِنْ کُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا» به نماز

این به خاطر یک نکته ای است. نکته این است که این«إِنْ کُنْتُمْ جُنُباً» دنبالۀ«قمتم من النوم الی الصلوه»؛ است یعنی در جملۀ شرطیۀ دوم هم«قمتم من النوم الی الصلوه» محفوظ است؛ یعنی«و ان کنتم جنبا حال قیامکم من النوم الی الصلوه فاطّهروا» که ما از این قضیۀ شرطیۀ ثانیه با این معنا، ارتباط غسل با نماز را استفاده می کنیم کما اینکه استفاده می کنیم که«القائم من النوم یکون علی قسمین: قد یکون القائم من النوم جنبا و قد یکون القائم من النوم غیر جنب» و اصلا سنخیّت جنابت هم با قیام از نوم و ارتباطش با قیام از نوم، یک ارتباط روشنی است برای اینکه جنابت ها نوعا یا در حال نوم واقع می شود و یا در لیل تحقق پیدا می کند که عقیب آن، نوم است. ببینید که آیۀ شریفه چقدر لطیف بیان کرده است: «إِنْ کُنْتُمْ جُنُباً» در مقابل«اذا قمتم من النوم الی الصلوه» نیست. در آیۀ شریفه مثل آن مثالی که مناقشه کننده می زند: «ان جائک زید فاکرمه ان جائک عمرو فاهنه» نیست. «إِنْ کُنْتُمْ جُنُباً» با حفظ«اذا قمتم من النوم الی الصلوه» است. کسی که از خواب برای نماز، بلند می شود، فقط از خواب بلند شده است، گرفتاری جنابت ندارد، «فَاغْسِلُوا وُجُوهَکُمْ وَ أَیْدِیَکُمْ إِلَی الْمَرافِقِ» . اگر گرفتاری جنابت دارد، «فاطّهروا» برای نماز.

پس«ان کنتم جنبا» را با«اذا قمتم من النوم الی الصلوه» ملاحظه نکنید. اگر این یک قضیۀ شرطیۀ مستقلی باشد، چه ارتباطی به نماز پیدا می کند؟ وضو به خاطر«قمتم من النوم الی الصلوه»، مربوط به نماز است امّا در دومی که ندارد«و ان کنتم جنبا و تریدون ان تصلوا فاطّهرا». این به لحاظ این جهتی است که عرض کردیم که«قمتم من النوم الی الصلوه» در هر دو قضیۀ شرطیه محفوظ است، منتها اولی را مطلق گذاشته است و دومی را مقیّد به جنابت کرده است و ما از تقید دومی به جنابت، استفاده می کنیم که اولی مقید به عدم الجنابه است؛ یعنی وقتی که دو تا قضیۀ شرطیه را پهلوی هم می گذاریم، معنا این می شود: «اذا قمتم من النوم الی الصلوه و لم تکونوا جنبا فاغسلوا وجوهکم و ایدیکم الی المرافق و اذا قمتم من النوم الی الصلوه و کنتم جنبا فطهروا و یجب علیکم الاغتسال».