سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 510

«الی» به لحاظ یک چنین معنایی است. «قمتم» برخاستن از حالتی است و آن حالت، حالت نوم است. در تعبیرات خودمان هم می گوییم: کی از خواب بلند شدی؟ کی از خواب بلند می شوی؟ کلمۀ«قمتم» را هم در فارسی، در نوم به کار می بریم. مقصود از برخاستن این نیست که شما نشسته اید و بلند می شوید نماز می خوانید؛ و یا اینکه دراز کشیده اید و در حال بیداری می خواهید نماز بخوانید. علی ای حال اجمالا می دانیم که آیه می تواند ارتباط بین غسل و نماز، همان طوری که بین وضو و نماز وجود دارد، را به ما تفهیم بکند، منتها در همین قالب و به همین صورتی است که عرض کردیم.

رجوع به اصل بحث

شبهه ای که در صدد جواب از آن بودیم این بود که کسی از خواب بیدار شده است، وضو گرفته است و احتمال می دهد که در حال خواب، جنب شده باشد. گفتند: اگر شما استصحاب قسم ثالث را جاری کردید، لازمه اش این است که بتوانید استصحاب کلی حدث را جاری بکنید، با اینکه از خواب بلند شده است و وضو هم گرفته است، معذلک استصحاب کلی حدث جاری است. نتیجه اش این است که الان با اینکه وضو هم گرفته است، حق ندارد کتابت قرآن را مسّ بکند در حالی که هیچ فقیهی چنین فتوائی نداده است و هیچ کس نمی تواند ملتزم به این معنا بشود. یک جواب این بود که ملاحظه کردید که آن را تأیید کردیم و به نظر من، جواب درستی است.

جواب دیگری هم داده شده است و آن این است که وقتی که ما در استصحاب کلی بحث می کنیم، با حفظ همۀ شرایط باید استصحاب در آن جاری بشود و الا اگر کلی قسم ثانی یک جائی، یک اثر شرعی نداشت، خودش هم حکم شرعی نبود، آیا باز هم می گوییم: استصحاب، جاری است؟ یا با حفظ این معنا که مستصحب ما یا باید مجعول شرعی باشد و یا موضوع برای یک حکم شرعی باشد می گوییم؟ اگر یک جایی مستصحب ما نه مجعول شرعی است و نه موضوع برای حکم شرعی است، نه استصحاب در کلیات جاری می شود و نه در افراد. این یک مسألۀ روشنی است.

عدم وجود اثر برای کلی حدث در شریعت

در مورد این شبهه هم گفته اند: شما که به ما اعتراض می کنید که استصحاب کلی