سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 558

الان وجوب نداشته باشد و عنوان قضا بر آن منطبق بشود، اینجا عرض کردیم به صورت استصحاب تعلیقی گفته شده است.

اشکالات استاد بر جریان استصحاب تعلیقی و راه حلّ ایشان

لکن استصحاب تعلیقی را ان شاء الله ما در آینده می خوانیم که در دو مرحله، اشکال دارد: یکی اصل استصحاب تعلیقی که استصحاب تعلیقی به طور کلی جریان دارد یا نه؟ این محل بحث است و ثانیا اگر هم استصحاب تعلیقی جریان داشته باشد، آیا در تعلیق در موضوعات هم استصحاب تعلیقی جاری است، یا تنها در رابطۀ با تعلیق در احکام جاری است؟ تعلیق در احکام مثل همان که«العصیر اذا غلی ینجس» که حکم به نجاست معلق به غلیان شده است. اما در ما نحن فیه، استصحاب تعلیقی روی موضوع است، شما می گویید: اگر من نماز می خواندم، «کانت صلاتی واقعه فی الوقت»، این موضوع است و الان هم اگر نماز بخوانم مثلا«هکذا»، نماز من واقع در وقت خواهد بود. پس اشکال کلام مرحوم آخوند در این جهت است.

راه حل اصل اشکال یک مطلب است، ما استصحاب را در خود نهار جاری می کنیم، در خود زمان جاری می کنیم، نه در وجوب امساک و نه در عنوان امساک، چه جور جاری می کنیم که مثبت نشود؟ چه جوری جاری می کنیم که اشکال حل بشود؟

یک راه حلی از روایات بدست می آید، شما در این روایاتی که در باب استصحاب خواندید، در اولین صحیحۀ زراره که استصحاب طهارت معنوی را جاری می کرد، می گفت: اگر شما وضویی متیقنا داشته باشید و بعد به علت شک در نوم، شک بکنید که آیا این وضو از بین رفته یا نه؟ استصحاب طهارت را جاری می کنید. «لانک کنت علی یقین أو فانه علی یقین من وضوئه و لا ینبغی له أن ینقض الیقین بالشک». ما یک سؤالی در بارۀ این استصحاب مطرح می کنیم. شما استصحاب وضو را جاری کردید، (اساس حل اشکال همین نکته است که من عرض می کنم) شما استصحاب بقای وضو و بقای طهارت را جاری کردید، آیا این استصحاب به درد می خورد یا نه؟ روایت می گوید: بله، این به درد می خورد در حالی که«لقائل ان یقول» که این استصحاب به درد نمی خورد، چرا؟ برای اینکه مأمور به عبارت است از: صلات مقیّد به طهارت، شما اگر استصحاب بقای طهارت را جاری کردید، لازمۀ عقلی آن، این است که نمازی که با این استصحاب