سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 579

درس چهارصد و سی و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

یک شبهه ای از مرحوم نراقی در اینجا مطرح است که آن معارضۀ استصحاب وجود با استصحاب عدم است. در مواردی که پای زمان در کار باشد، مثل اینکه جلوس قبل از زوال محکوم به وجوب باشد و ما به شبهۀ حکمیۀ شک بکنیم که آیا جلوس بعد از زوال هم واجب است یا واجب نیست؟

تساوی رتبۀ استصحاب وجوب و استصحاب عدم از نظر مرحوم نراقی(ره)

ایشان می فرماید: اگر شما استصحاب وجوب جلوس را که قبل از زوال ثابت بوده، جاری بکنید، ما یک استصحاب عدم وجوب هم داریم به این کیفیت که جلوس با تقیّد به بعد از زوال، سابقۀ وجوب نداشته است و قبل از اینکه مولا اصل جلوس را واجب بکند، بلا اشکال جلوس مقیّد به ما بعد از زوال، واجب نبوده است. از همان لحظه ای که شارع، جلوس را قبل از زوال واجب کرد، ما شک می کنیم که آیا جلوس مقیّد«بما بعد الزوال»