سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 598

ما نحن فیه یکی وجودی است، و یکی عدمی است، جاهای دیگر، هر دو وجودی است.

شما فرقی را بگویید که فارق باشد، ببینید ایشان چه چیزی را مدعا قرار می دهد و چه جور استدلال می کند؟ ایشان از راه عدم امکان جمع تعارض استصحابین را می کوبد، عرض کردم که«لا یقال» بیچاره هم که بیشتر از این، ادعا نداشت، «لا یقال» نمی گفت شما استصحاب وجود و استصحاب عدم، هر دو را جاری کنید، به هر دو عمل بکنید، آن بیچاره هم می گفت اینجا دو تا استصحاب است و بینشان هم معارضه است، شما در مقام جواب می گویید: اینجا حرف تعارض نزنید، اینجا امکان اجتماع ندارد.

در همۀ موارد تعارض استصحابین چنین است که روی عدم امکان اجتماع، ما تعارض استصحابین را پیاده می کنیم و عرض کردم سرّش هم همان معنی بود. پس در حقیقت این جواب مرحوم محقق خراسانی هم جواب قابل قبولی نیست.

(سؤال... و پاسخ استاد): چرا؟ عرض کردم همۀ موارد تعارض استصحابین اینطور است، می دانم، شما ما نحن فیه را مطرح می کنید آنهایی را که نقش در دلیل دارد مطرح کنید. البته در ما نحن فیه یکی وجودی و یکی عدمی است، این در مسأله دخالت ندارد، به عرف و عقل کاری نداشته باشید، روی این تکیه کنید«لعدم امکان الجمع بینهما لکمال المنافاه بینهما» آیا در موارد تعارض استصحابین این تعلیل جریان ندارد؟ این عدم امکان جمع جریان ندارد؟ روی عدم امکان جمع شما تعارض را قائلید، چطور آنجا عدم امکان جمع، تعارض آفرین است اما اینجا عدم امکان جمع جلو تعارض را می گیرد.

پرسش:

1 - بیان دیگر مرحوم آخوند(ره) در شبهۀ مرحوم نراقی(ره) را ذکر کنید.

2 - چرا دو استصحاب وجودی و عدمی بخاطر اختلاف مبنا، جاری نمی شوند؟

3 - فرق دو تقریر محقق خراسانی(ره) برای تعارض استصحابین چیست؟

4 - استاد چه اشکالی به تعارض استصحابین در صورت عدم امکان جمع دارند؟

5 - راه حل استاد برای تعارض استصحابین در صورت عدم امکان جمع چیست؟