سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 14 صفحه 68

وسط تحقق پیدا کرده است، مسألۀ خفقه و خفقتان است، بیشتر از این چیزی واقع نشده است مع ذلک زراره تعبیر می کند به اینکه«الرجل ینام». پس این مؤیّد آن احتمال بشود که زراره می داند که خفقه و خفقتان نوم است، لکن چون خفقه و خفقتان از مراتب ضعیفۀ نوم است، احتمال می دهد که نوم بمرتبۀ ضعیفه ناقضیّت برای وضو نداشته باشد.

بررسی جملۀ«الرجل ینام»

آیا این تعبیر«الرجل ینام» این احتمال را تأیید می کند؟ یا اینکه«الرجل ینام»، یعنی «الرجل یرید النوم» می خواهد نوم تحقق پیدا بکند، شامش را خورده و آماده برای خوابیدن شده است. «الرجل ینام» معنایش این نباشد که نوم قطعا تحقق پیدا کرده است و بگوییم: نومی که اینجا تحقق پیدا کرده است، مسألۀ خفقه و خفقتان است بلکه«الرجل ینام» یعنی این رجل به خوابگاه خودش رفته است، ارادۀ نوم دارد، لکن قبل از آن که مثلا نوم تحقق پیدا بکند، یک خفقه و خفقتانی بر او پیدا شده است، آیا این خفقه و خفقتان قبل النوم، موجب نقض وضو می شود یا نه؟ آیا می توانیم«الرجل ینام» را به«الرجل یرید النوم» معنا بکنیم؟

مؤیّد این احتمال که«الرجل ینام یعنی یرید النوم» این است که اگر نوم تحقق پیدا کرده باشد، باید این تعبیر به صیغۀ ماضی واقع بشود، بگوید: «الرجل قد نام و هو علی وضوء». اگر مقصود این بود که نوم تحقق پیدا کرده است، معمولا در این جور موارد به صیغۀ ماضی تعبیر می کنند مثل اینکه در روایت می بینیم، سؤال می کند مثلا می خواهد بگوید که در شک بین سه و چهار، تکلیف چیست؟ می گوید: «رجل شکّ بین الثلاث و الاربع» تحقق شک را به صورت مسلّم در قالب صیغۀ ماضی مطرح می کند. این معمول نیست که بگوید: «رجل یشکّ بین الثلاث و الاربع» این تعبیر در مواردی که شک تحقق پیدا کرده باشد، در سؤال معمول نیست. اینجا هم اگر زراره می خواست تعبیر بکند به اینکه خفقه و خفقتان نوم است و نوم هم از این تحقق پیدا کرده است، روی قاعده می بایست تعبیر بکند: «الرجل قد نام و هو علی وضوء» پس اینکه به جای«قد نام» تعبیر به ینام می کند، بعید نیست که این ظهور در ارادۀ نوم داشته باشد، می خواهد نوم در او تحقق پیدا بکند، مهیای برای نوم شده است.

پس ما می توانیم«الرجل ینام» را به معنای«یرید النوم» معنا بکنیم. اگر به معنای«یرید