سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 15 صفحه 169

اطلاق«وجودا و عدما» مبتنی می کنید؟ شما از اطلاق می گریزید، و قدر متیقن در مقام تخاطب را مانع از تحقق اطلاق می گیرید، اطلاق هم باشد مسأله همین است. لازمۀ اطلاق این نیست که اثر شرعی«نبات اللحیه» بار بشود. «نبات اللحیه» اثر شرعی دارد، نه حیات زید. هشتاد ساله بودن زید اثر شرعی دارد، نه حیات زید. در رابطه با این موضوع که«عباره عن النبات» و هشتاد ساله بودن زید است. آیا مصداقی برای«نقض الیقین بالشک» می بینید، تا ما بگوییم: اطلاق لا تنقض این مصداق را هم می گیرد؟ یا اینکه وقتی که یقین و شک در رابطه با لوازم مطرح نیست، هرچند هم«لا تنقض الیقین بالشک» اطلاق داشته باشد اطلاق که نمی تواند از عنوان مطلق بیرون برود. نمی تواند از آن عنوانی که از دلیل اخذ شده است به یک عنوان دیگری غیر از آن سرایت بکند.

(سؤال... و پاسخ استاد): آن از بحث خارج است، من روز اول که محل بحث را مشخص کردم، برای همین بود که در بحث مرتب گرفتار این معنا نشویم. در آثار شرعی که محل بحث بعدی ما است، هم همین مسأله است؛ محل بحث جایی است که در خود این لوازم عقلی و عادی استصحاب جاری نشود، خودشان حالت سابقه وجودیه نداشته باشد، و الا اگر خودشان حالت سابقه وجودیه دارد، معنا ندارد ما بحث بکنیم؛ دیگر ما نمی خواهیم آن آثار را به استصحاب حیات زید بار کنیم، بلکه به استصحاب خود این لازم، آن آثار را بار می کنیم، اگر خود این لازم حالت سابقه وجودیه داشته باشد، استصحاب در این لازم جاری می شود و آن اثر شرعی بر آن ترتب پیدا می کند، مسأله ای نیست. مسألۀ اینجا است که این لوازم عقلی و عادی خودشان حالت سابقه وجودیه ندارند، و در خودشان استصحاب جریان پیدا نمی کند، مثل مسألۀ«نبات اللحیه»، زید آن موقعی که«متیقن الحیاه» بود، ده ساله بود، ده ساله که«لم ینبت اللحیه»، الان که ده سال گذشته است و شما شک در بقای حیات او می کنید، اگر الان حیات داشته باشد، لازمه عادیش نبات لحیه است. نبات لحیه یک لازم حادث است، نه یک لازمی که از اول با متیقن شما که عبارت از حیات است، همراه بوده است.

(سؤال... و پاسخ استاد): خود موضوع، نبات اللحیه است، موضوع اثر نبات اللحیه، نبات اللحیه است. در رابطه با نبات اللحیه حالت سابقه شما کجاست که می خواهید اثر را بار بکنید، و به اطلاق لا تنقض تمسک بکنید. اشکال اساسی همینجا است که شما استصحاب را روی حیات بار کردید، اما این اثر شرعی که ما می گوییم: اثر شرعی حیات