سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 15 صفحه 172

نماند.

(سؤال و پاسخ استاد): اثر، اثر لوازم است، پس نتیجه اینطور شد، آن که لا تنقض در آن جریان پیدا می کند، عبارت از حیات زید است، این آثار آثار حیات نیستند، اینها ربطی به مستصحب شما ندارند، و آن چیزهایی که اینها آثار او هستند، مجرای استصحاب نیستند، آن چه که مجرای استصحاب است با این آثار مرتبط نیست، و آن که این آثار با او ارتباط دارد مجرای استصحاب نیست، این خلاصۀ بیان ایشان است در این رابطه و بسیار بیان دقیق و متین و قابل اطمینانی است.

اثر شرعی دوم موضوع برای اثر شرعی و جریان استصحاب

اما بحث دوم، که من گفتم: این بحثها مخلوط نشود، بحث دوم این است، اگر مستصحب ما یک اثر شرعی بلاواسطه دارد، و آن اثر شرعی هم موضوع برای یک اثر شرعی دوم است، برحسب تعبیری که من آن روز می کردم، در رتبۀ متقدمه یک اثر شرعی، و در رتبه دوم هم اثر شرعی دیگر، که اثر شرعی دوم مستقیما بر مستصحب شما مترتب نمی شود، بلکه موضوعش همان اثر شرعی است که ترتب بر مستصحب شما پیدا می کند.

پس دو اثر شرعی طولی داریم، شکی نیست در اینکه وقتی که شما استصحاب را در موضوع بار کردید، آن اثر شرعی اول بار می شود. ما بخاطر اینکه این کلمۀ اثر مرتب مبهم نماند، از آن اثر اول تعبیر به لازم شرعی و از آن اثر دوم، تعبیر به اثر لازم شرعی می کنیم. در این بحث این معنا مطرح است، که شما وقتی که استصحاب موضوعی را جاری کردید، لازم شرعی اش بر آن بار می شود، اصلا معنای استصحاب موضوعی، ترتب لازم شرعی است. اما آن اثری که بر این لازم شرعی بار شده است، اثری که بر این اثر شرعی بار شده است، آیا به استصحاب شما می توانید آن اثر را بار بکنید یا نه؟ اینجا من باز آن نکته قبلی را تذکر بدهم، بحث ما آنجایی است که این لازم شرعی که اثر اول است، خودش یک حالت سابقه وجودیه نداشته باشد، و الا اگر خودش یک حالت سابقه وجودیه داشته باشد، شما به آن استصحاب موضوعی چکار دارید؟ خود این لازم شرعی استصحاب در آن جریان پیدا می کند، و در نتیجه آن اثر مترتب بر لازم بار می شود.

مثالی که در کلام«سیدنا الاستاذ الامام مد ظله» ذکر شده است، یا ایشان توجه به نکتۀ