سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 15 صفحه 296

این دوتا روی هم رفته نقش در جواز تقلید دارد، یعنی«یجوز تقلید مجتهد العادل» اینجا تقلید مجتهد عادل جایز است، موضوع ما مرکب از اجتهاد و عدالت. اجتهادش را به وجدان ثابت کردیم، عدالتش را هم به کمک استصحاب ثابت کردیم، نتیجه اینکه این موضوع مرکب تحقق پیدا کرد و جواز التقلید الان ترتب پیدا می کند. این مثال حسنش این است که خیلی روشن است. در عین اینکه این موضوع مرکب است، اجزایش به هم ارتباطی ندارد، عدالت خودش یک داستان مستقلی دارد، اجتهاد یک داستان مستقلی دیگری دارد. منتها در جواز تقلید هردوی اینها بصورت مرکب دخالت دارند، هم باید عادل باشد و هم باید مجتهد باشد. لذا چه مانعی دارد که شما اجتهاد را با وجدان ثابت کنید و عدالت را به کمک استصحاب؟ اگر ما از حدوث یک معنای مرکبی کردیم در ما نحن فیه، یک چنین معنای مرکبی می شود، یعنی دوتا چیز را پهلوی هم بگذاریم. نبودن موت در روز پنجشنبه، و بودن موت در روز جمعه. بودن موت در روز جمعه مقطوع بالوجدان است، نبودن موت در روز پنجشنبه محرز بالاستصحاب است، این دوتا را که کنار هم می گذاریم، حدوث تحقق پیدا می کند، نه به معنای اینکه حدوث یک معنای دیگری داشته باشد، یعنی موضوع آن اثری که ترتب بر حدوث پیدا کرده، موضوعش محقق می شود و در نتیجه آن اثر بار خواهد شد.

(سؤال... و پاسخ استاد): مگر ما عدم حدوثی را خواستیم بگوییم؟ اصلا حدوث مجرای استصحاب نیست. عدم تحقق در روز پنجشنبه، محرز بالاستصحاب است یا نه؟ وجود در روز جمعه هم که محرز بالیقین است.

(سؤال... و پاسخ استاد): ما می خواهیم بگوییم: اگر یک اثری بر حدوث موت در روز جمعه بار شده باشد، و ما برای حدوث یک معنای ترکیبی درست کنیم، بر آن استصحاب عدم ما، این اثر ترتب پیدا می کند.

(سؤال... و پاسخ استاد): شما از بحث خارج شدید، حدوث یعنی چه؟ ما داریم حدوث را معنا می کنیم. حدوث، یعنی پنجشنبه نبوده امروز بوده همین. روی این فرض داریم صحبت می کنیم. شما ممکن است استظهار کنید که معنای حدوث این نیست، این را ما هم عرض کردیم که عرف این جوری معنا نمی کند. لکن لو فرض که معنی الحدوث این باشد، نبودن روز پنجشنبه بانضمام بودن روز جمعه. بودن روز جمعه مقطوع و محرز بالوجدان است، نبودن روز پنجشنبه هم محرز بالاستصحاب است، «و لیس معنی