سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 15 صفحه 346

فعلی را، به شک فعلی نقض نکن؛ یعنی مخاطب در حال توجه خطاب«لا تنقض»، هم واجد صفت یقین است و هم واجد صفت شک است، این فقط در استصحاب امکان دارد. اما در قاعدۀ یقین و شک ساری، در آن واحد، مخاطب واجد هر دو صفت نیست، یک برهه ای از زمان متیقن بوده، حالا یقینش را از دست داده، یقین تبدّل به شک پیدا کرده است. لذا محققین معتقدند که«لا تنقض الیقین بالشک»، فقط حجیت استصحاب را دلالت می کند. اما قاعدۀ یقین، هیچ حجیتی ندارد؛ به این معنا که اگر شما یقین به یک شیئی داشتید و بعد در همان متیقن تردید پیدا کردید، آن یقین قبلی هیچ فایده ای ندارد.

او نمی تواند حجیتی داشته باشد، نمی تواند شما را ملزم بکند به اینکه الان هم معاملۀ یقین بکنید، الان در رابطۀ با این، فقط شک محض وجود دارد.

وقتی که این مسأله روشن شد، بعد سراغ این مثال می آییم، می گوییم: در اینجا که شما یک سال قبل، یقین به فسق داشتید و احتمال می دهید؛ یعنی ما فرض یقینش را کردیم، یقین دارید که شش ماه قبل، یقین به عدالت پیدا کردید و الان برای شما شک پیدا شده، اما نه به لحاظ وضع فعلی، به لحاظ همان شش ماه قبل؛ یعنی شما الان در آن یقین تردید کردید، الان یقین شما تبدل به شک پیدا کرد، اینجا حرف ما این است: مادامی که شما یقین به عدالت داشتید، آن که«نقض الیقین بالیقین» بود، هیچ تردیدی نبود اما حالا که شما یقین را از دست دادید و یقین شما تبدل به شک پیدا کرده است، آیا با توجه به این شک فعلی، در مجموعۀ این یک سال، متیقن و مشکوک شما، متصل به هم یا جدای از هم است؟

شما الان اگر بخواهید یقین به فسق یک سال، با شکی که الان برای شما پیدا شده، پیدا کنید؛ این«نقض الیقین بالشک» است. نه اینکه این دو طرف دارد، با اینکه یقین دارید شما، یقین دارید به اینکه شش ماه قبل، یقین به عدالت داشتید اما الان آن یقین به عدالت، «مات و فات»، او تبدل به شک پیدا کرد، نه؛ شک در بقا بلکه شک در همان متعلق یقین شش ماه قبل، الان که برای شما شک پیدا شده، این شک را با یقین به فسق یک سال قبل که ملاحظه می کنید، چرا استصحاب بقای فسق جاری نشود؟ می گویید: من مدتی یقین به عدالت داشته ام؟ می گوییم: تا شما یقین داشتید، در همان ظرف، نمی توانستید استصحاب را جاری بکنید، اما الان که شک پیدا کردید و همان یقین از بین رفت، استصحاب بقای فسق را جاری بکنید. این نه فقط برای این اثر است که الان بخواهیم آثار فسق را بار