سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 15 صفحه 42

استصحاب تعلیقی که در اصول بحث می شود، و روی آن نفی و اثبات می شود، چنین معنایی است، بعد هم تصریح می کنند به اینکه در این مسألۀ غلیان و عنب، اول که عنوان را عنوان جزئیه گرفتند، بعد توسعه می دهند، می خواهد این غلیان وصف برای عنب باشد، بگوییم: «العنب المغلی حرام و نجس». یا به صورت شرط باشد، «العنب اذا غلی یحرم و ینجس». منتهی می گوید: آنجایی که پای شرط در کار است، حتما باید شرط به عنب بخورد، شرط به موضوع بخورد، عین همان فرمایشی که شیخ در واجب مشروط دارند، می گویند که«ان جائک زید» این قید برای اکرام است، نه قید برای وجوب و لزوم اکرام، بلکه این ارتباط به موضوع دارد، بعد در حاشیۀ همین تقریرات، مرحوم محقق نائینی پا را بالاتر می گذارد، می گوید: اگر شرط برای حکم هم باشد، مسأله به همین صورت است.

بیان مرحوم نائینی(ره) در مورد عدم جریان استصحاب تعلیقی

سپس می فرماید: استصحاب تعلیقی عبارت از یک چنین معنایی است، وقتی ایشان در بیان استصحاب تعلیقی شروع می کند، اول مسألۀ جزئیت کلا الطرفین را مطرح می کند، بعد توسعه می دهد به اینکه جزء دوم عنوان وصفیت داشته باشد، توسعه می دهد که جزء دوم عنوان شرطیت داشته باشد، آن وقت در آخر توسعه می دهد که شرط به خود حکم بخورد نه به موضوع، اول ایشان استصحاب تعلیقی را این جوری معنا می کند، بعد هم می فرماید: متأسفانه برخلاف آن دو قسم اولی که ما استصحاب حکم کلی را در آن ها جاری می دانیم، در این قسم به هیچ وجه ما اجازۀ جریان استصحاب را نمی دهیم، برای جریان استصحاب تعلیقی هیچ وجهی نیست، چرا؟

خلاصۀ حرف ایشان در بیان عدم جریان استصحاب تعلیقی این است که شما چه چیزی را می خواهید استصحاب کنید، حکم را که می خواهید استصحاب بکنید، آن حکم که وجود پیدا نکرده است، آن حکم در خارج تحقق پیدا نکرده است، برای آن حکم ثبوتی نیست تا شما شک در بقائش بکنید و استصحاب را بخواهید جاری بکنید. حکم عبارت از حرمت و نجاست بود، کدام حرمت و نجاست؟ حرمت و نجاستی که موضوعش مرکب از عنب و غلیان است، در زمان سابق فقط عنب تحقق داشته است، یک جزء موضوع. آیا یک جزء موضوع برای ترتب حکم کافی است؟ یک جزء موضوع