سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 15 صفحه 537

حالت سابقه، رفع ید کرده اید و آن وجوب قبلی را شکسته اید و در زمان فعلی، حکم به عدم وجوب نماز جمعه کرده اید و«هذا لیس نقضا للیقین بالشک» بلکه به تعبیر ایشان نقض یقین به یقین است. این در جایی که اماره، مخالف مقتضای استصحاب باشد.

اما جایی که اماره، موافق مقتضای استصحاب است. خبر واحد می گوید: نماز جمعه در عصر غیبت، واجب است، مقتضای استصحاب هم وجوب نماز جمعه در عصر غیبت است. ایشان می فرماید: در اینجا هم که حکم می کنیم به اینکه نماز جمعه واجب است، اگر از ما بپرسند: چرا؟ در جواب می گوییم: علت اینکه ما حکم به بقای وجوب نماز جمعه می کنیم، نه بخاطر این است که نقض یقین به شک تحقق پیدا نکند، ولو اینکه لا تنقض هم وجود نداشت، ولو اینکه دلیل استصحاب هم مطرح نبود، ما به استناد وجود امارۀ معتبره و این که این اماره حکم به وجوب نماز جمعه در عصر غیبت می کند، برای این جهت، حکم به وجوب می کنیم، برای این علت، وجوب را ابقا کردیم.

پس حتی در امارۀ معتبرۀ موافقه هم ما ملاک حکم و ملاک فتوا را همان وجود اماره قرار می دهیم بطوری که وجوب و عدم استصحاب در این رابطه هیچ نقشی نمی تواند داشته باشد، و اگر استصحابی هم درکار نبود، این وجوب نماز جمعه به استناد خبر عادل به قوّت خودش باقی بود.

بعد کسی به ایشان اشکال می کند، می گوید: این مثل این می ماند که شما بی جهت یک راهی را انتخاب کنید و راه دیگر را ترک کنید. اصل حرف همین است. لا یقال می گوید:

مسأله این است که در اینجایی که یک امارۀ معتبره هست و استصحاب هم هست، کأنّ ما با دو دلیل شرعی مواجه هستیم: یکی دلیل«صدّق العادل» است که پشتوانۀ خبر واحد و دال بر حجیّت خبر عادل است. یکی هم خطاب«لا تنقض الیقین بالشک» است که آن هم پشتوانۀ استصحاب است و آن هم استصحاب را برای ما مطرح می کند. حالا که ما در مقابل دو دلیل قرار گرفته ایم چه کسی به شما گفته که شما«صدّق العادل» را بگیرید؟ ما می خواهیم به شما بگوییم: «لا تنقض الیقین بالشک» را بگیرید.

مسأله است این است که علت اولویت و تعیّن«صدّق العادل» و ترجیحش بر «لا تنقض الیقین بالشک» چیست؟ و الا ابتداء که ما ملاحظه می کنیم، ما در مقابل دو دلیل هستیم: یکی«صدّق العادل» یکی هم«لا تنقض الیقین بالشک» اما چه چیز ما را وادار کرده که ما لا تنقض را کنار بگذاریم و به«صدّق العادل» تمسک کنیم و روی بیاوریم؟ و