سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 15 صفحه 545

اگر متکلم گفت: «رأیت اسدا» و بعد با یک قرینۀ منفصله گفت: آن موجودی را که من دیدم، عجیب تیراندازی می کرد. این قرینه، مسأله را به رجل شجاع می کشاند برای اینکه اسد به معنای حقیقی نمی تواند رامی باشد، نمی تواند تیراندازی کامل داشته باشد. اینجا ما دوتا ظهور داریم: یکی جملۀ اولی«رأیت اسدا» که ظهور در رجل شجاع پیدا کرد و دیگر قرینۀ منفصله(علت اینکه قرینۀ منفصله را ذکر کردم ان شاء الله عرض می کنم) گفت: آن که مرئی واقع شده است، در تیراندازی ماهر بود. در بادی نظر بین این دوتا معارضه تحقق دارد. اسد در حیوان مفترس ظهور دارد و قرینه در رجل شجاع ظهور دارد. لکن چون ظهور قرینه در رجل شجاع، اقوای از ظهور اسد در معنای حقیقی است، تقدّم تحقق پیدا می کند، رجحان تحقق پیدا می کند.

علت اینکه من قرینۀ منفصله را ذکر کردم، برای این بود که می خواستیم دو ظهور استقرار پیدا کرده باشد. آنجایی که قرینه متصله باشد، گفت: «رأیت اسدا یرمی» ولو اینکه آنجا هم بعضیها دوتا ظهور ادعا کردند، و«یرمی» را به علت اظهریت، بر رجل شجاع ترجیح دادند، لکن این جای مناقشه است که«رأیت اسدا یرمی» معلوم نیست که دوتا ظهور داشته باشد. از اول، یک ظهور برای کلام منعقد می شود و تا مادامی که متکلم مشغول به کلام است، «له ان یلحق بکلامه ما شاء». لذا در«رأیت اسدا یرمی»، مسألۀ تقدّم اظهر بر ظاهر که متوقف بر دو ظهور است، محل تأمل است. اما در آنجایی که قرینه منفصل باشد، اول متکلم گفت: «رأیت اسدا» و فردا گفت: آن موجودی را که من دیدم در تیراندازی ماهر بود، به عنوان قرینۀ منفصله اینجا دو ظهور مطرح است: یک ظهور کلام دیروز متکلم و یک ظهور کلام امروز و علت اینکه ظهور کلام امروز تقدّم دارد، همان مسألۀ اقوائیت است، مسألۀ اظهریت است.

پس در عین اینکه یک تعارض بدوی بین این دو کلام و این دو دلیل، ملاحظه می شود، لکن«احد الدلیلین لرجحان ظهوره یکون متقدّما علی الاخر». در همین رابطه یک بحثی اینجا هست که تحقیقش را اینجا عرض نمی کنیم چون از مباحث مهم در باب تعادل ترجیح است، آنجا ان شاء الله اگر حیات و توفیقی باشد عرض می کنیم. و آن این است که آیا دلیل مخصص در رابطۀ با دلیل عام، به همین ملاک تقدّم پیدا کرده؟ مولا که گفت: «اکرم العلماء» و بعد می گوید: «لا تکرم الفساق من العلماء»، آیا علت تقدّم دلیل خاص بر دلیل عام چیست؟ آیا علت تقدّم همین مسألۀ اقوائیت ظهور است؟ مثل همان