سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 15 صفحه 66

بلااثر خواهد بود؟ از نظر عمل اثری بر آن ترتب پیدا نمی کند؛ برای اینکه اگر استصحاب تعلیقی یک معارض همیشگی داشت - که معنای معارض همیشگی این است که هر کجا پای استصحاب تعلیقی در بین باشد، این معارض هم آنجا وجود دارد. - چون مسألۀ معارضه مطرح است، در نتیجه هر دو استصحاب کنار می رود، تساقط می کند و هیچ اثری بر هیچ کدام ترتب پیدا نمی کند.

پس ما در مرحلۀ ثانیه بعد الفراغ عن جریان استصحاب تعلیقی فی نفسه، بحث در این معنا می کنیم که آیا چنین تعارض دائمی وجود دارد یا ندارد؟ اگر چنین معارض دائمی وجود داشته باشد، پس استصحاب تعلیقی به طور کلی بی اثر خواهد بود؛ امّا اگر معارض دائمی وجود نداشته باشد، استصحاب تعلیقی ولو فی بعض الموارد و فی بعض المقامات منشأ اثر خواهد بود. پس بحث ما در این مرحلۀ ثانیه متمحض در این معنا است که آیا برای استصحاب تعلیقی یک معارض دائمی وجود دارد یا ندارد؟ در این مرحله ربما یقال به اینکه بله، معارض دائمی وجود دارد. هرکجا استصحاب تعلیقی باشد، یک چنین معارض هم در کنار او و در مقابل او قرار گرفته است.

در مورد معارض گفته اند: مثلا در مثال زبیب بعد الغلیان، شما از یک طرف استصحاب تعلیقی را جاری می کنید، لازمۀ این استصحاب تعلیقی این است که این زبیب بعد الغلیان حرام باشد، نتیجۀ استصحاب تعلیقی حرمت الزبیب بعد الغلیان است.

گفته اند که این مانعی ندارد، لکن ما همیشه استصحاب حلیت را به عنوان معارض دائمی داریم و آن چنین است که این زبیب قبل از آنکه بر او غلیان تحقق پیدا بکند یک حلیّت مطلقه داشته، یک حلیّت فعلیه داشته است. کشمش و زبیب وقتی که غلیان پیدا نشود، انسان قسم می خورد ک«انّه حلال» یک حلیت فعلیت مطلقه. بعد از آنکه غلیان برایش پیدا شد، ما شک می کنیم که آیا این حلیّت فعلیۀ مطلقه زائل شد یا زائل نشد؟ استصحاب بقای حلیت فعلیۀ قبل الغلیان را می کنیم. نتیجۀ این استصحاب این است که بعد الغلیان زبیب حلال است. نتیجۀ استصحاب تعلیقی حرمت زبیب بعد الغلیان بود، نتیجۀ این استصحاب غیر تعلیقی که به حسب اصطلاح ما از آن به استصحاب تنجیزی تعبیر می کنیم، حلیّت الزبیب بعد الغلیان است. آن وقت نتیجه می گیریم به صورت یک ضابطۀ کلی که همیشه استصحابات تعلیقیه، معارض با استصحابات تنجیزیه است. همیشه در مقابل یک استصحاب تعلیقی یک استصحاب تنجیزی معارض وجود دارد و نتیجۀ