سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 15 صفحه 77

حدث، او را ملزم بکند به این که برود یک غسلی هم انجام بدهد. یا این که نه، اینجا دیگر لازم نیست این شخص استصحاب حدث بکند و برود یک غسلی انجام بدهد.

می گوییم: آن حدث اصغری که قبلا مسلم بود، به واسطۀ وضو، مرتفع شد و ما شک در تحقق حدث اکبر داریم، «اصاله عدم حدوث الجنابه» را در اینجا پیاده می کنیم.

ما فعلا کاری نداریم به این که این بحث ایشان تمام است یا نه؟ آنی که ما فعلا دنبالش هستیم این است که آیا در عبارت مرحوم آخوند که دیروز با دقت ملاحظه فرمودید، همان طوری که اشاره ای به سببیت و مسببیت نشده بود، آیا به این معنا اشاره شده است؟ در کلام ایشان یک اصلی به نام اصل عدم حدوث حلیت جدیده مطرح است که پایۀ کار را همین اصالت عدم حدوث حلیت جدیده، ترتیب بدهد یا این که نه، اصلا نیازی در کلام ایشان به این مسائل نیست؟

در کلام ایشان مسأله این است که می فرماید: شک در حرمت و حلیت زبیب بعد الغلیان همان شک در بقای حرمت معلقّه و حلیّت مغیات است و آن دو تا استصحاب هم باهم ملازم است، هم می توانید استصحاب حرمت معلقه کنید و هم می توانید استصحاب حلیت مغیات را جاری کنید و نتیجۀ این دو تا استصحاب این است که زبیب بعد الغلیان «یکون محرما بالحرمه الفعلیه» برای این که ولو این معنا لازم عقلی آن است، لکن لازم عقلی اعم، بر استصحاب ترتب پیدا می کند. شما وقتی استصحاب حرمت تعلیقی را پیاده می کنید، نتیجه می گیرید حرمت فعلیۀ بعد الغلیان را و این هیچ گونه مثبت نیست برای اینکه این حرمت فعلیۀ بعد الغلیان، اثر حرمت تعلیقیه است. حالا می خواهد این حرمت تعلیقیه، به استصحاب ثابت شود یا به دلیل ثابت شود؟ شما در خود عنب، با این که دلیل فقط حرمت تعلیقیه را دلالت می کرد لکن شما استفادۀ حرمت فعلیه بعد الغلیان در خود عنب می کردید. در زبیب هم به استصحاب، حرمت تعلیقیه جریان پیدا می کند و حرمت فعلیۀ بعد الغلیان به عنوان یک لازم عقلی، ترتّب بر این استصحاب پیدا می کند.

(سؤال... و پاسخ استاد): وقتی شما حرمت تعلیقیه را استصحاب کردید، معنای استصحاب این است که حرمت تعلیقیه باقی است. آن وقت لازمۀ بقای حرمت تعلیقیه، این است که حالا که غلیان؛ یعنی معلق علیه آن حاصل شد، معلقش هم فعلیت پیدا می کند، دیگر تعلیقی در آن نیست؛ یعنی الان«صار حراما». مسأله این است که الان شما دو استصحاب دارید. یک استصحاب حلیت مغیات لازمه اش را استصحاب می کنیم.