سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 120

به ما گفتند که«یرمی» قرینۀ بر تصرف در«اسد» است. سؤال ما این است که چه کسی گفته است که«یرمی» قرینۀ بر تصرف در«اسد» است؟ اسد قرینۀ بر تصرف در یرمی باشد. چه دلیلی شما برعکس این مطلب دارید؟ در مثال«رأیت اسدا یرمی» شما از چه راه به دست آوردید که متکلم«یرمی» را قرینۀ بر تصرف در«اسد» قرار داده است؟ «لنا ان یقول» که مسأله عکس است. اتفاقا عکسش جالب تر هم هست برای اینکه«یرمی» می خواهد در ظهور وضعی اسد تصرف بکند، اما اگر مسأله عکس شد، اسد در ظهور اطلاقی یرمی تصرف می کند و تصرف در ظهور اطلاقی خیلی آسان تر از تصرف در ظهور وضعی است. یرمی می خواهد معنای حقیقی اسد را کنار بزند، یرمی می خواهد در مسألۀ وضع دخالت بکند، اما اسد که نمی خواهد در مرحلۀ وضع دخالت بکند، او فقط می خواهد در اطلاق یرمی دخالت بکند.

به عبارت روشن تر: یک وقت ممکن بود متکلم بگوید: «رأیت حیوانا یرمی بالمخلب» که بالمخلب ظهور اطلاقی یرمی را می گیرد. به جای اینکه بگوید: «رأیت حیوانا یرمی بالمخلب» می گوید: «رأیت اسدا یرمی» آن بالمخلبش را اسدا دلالت می کند، برای اینکه اسدیت ملازم با رمی به مخلب است، لنا ان نقول به اینکه مسأله، عکس است. ما الدلیل بر این که حتما«یرمی» را قرینۀ بر تصرف در اسد قرار بدهیم؟ بلکه اسد را قرینۀ بر تصرف در یرمی قرار می دهیم. لذا این مشکله اینجا هست.

عدم مورد برای جریان اصاله الظهور طبق مبنای محقق نائینی

اگر شما بفرمایید که ما از یک راهی به دست آوردیم که«یرمی» قرینیّت دارد لا العکس. می گوییم: اگر شما قرینیّت را از یک راهی به دست آوردید، دیگر چرا می آیید سراغ اصاله الظهور در قرینه و می گویید: اصاله الظهور قرینه بر اصاله الظهور ذی القرینه حاکمیّت دارد؟ اگر شما علم به قرینیّت یرمی برای اسد پیدا کردید با توجه به آن نکتۀ مقدّمی، دیگر جایی برای اصاله الظهورها باقی نمی ماند. اصاله الظهورها برای مورد شک است، برای مورد تردید است، برای موردی است که مراد متکلم برای شما معلوم نباشد.

شما می گویید: مراد متکلم برای ما معلوم است برای اینکه یقین داریم«یرمی» قرینۀ برای «اسد» است. اگر یقین کردید«یرمی» قرینۀ برای تصرف در«اسد» است، اینجا مسألۀ اصاله الظهور مطرح نیست، حاکمیّت و محکومیّت اصاله الظهور در قرینه و ذی القرینه