سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 122

بکنید. «اذا کانت القرینیّه محرزه لا مجال لشیء من اصاله الظهور و اذا لم تکن القرینیّه محرزه» بعد از آنکه ما قرینه را تشخیص ندادیم و در«رأیت اسدا یرمی» هم احتمال دادیم«یرمی» قرینه باشد و هم احتمال دادیم که«اسد» قرینه باشد، اینجا شما بگو: اصاله الظهور در قرینه حاکم است. بعد از آنکه موضوعش تشخیص داده نمی شود و قرینیّت را به دست نیاوردیم و مشخص نکردیم، این حاکمیّت و محکومیّت نمی تواند نتیجه داشته باشد.

ملاک تشخیص قرینیت از ذی القرینیت

«ان قلت»: بالاخره اینجا چه باید گفت؟ در«رأیت اسدا یرمی» بعد از این همه وقت، باز هم به جایی نرسیدیم. در مسألۀ قرینه و ذو القرینه هرچه این طرف و آن طرف برویم (در قرینه می گویم نه در خاص و عام، اشتباه نشود! خاص و عام، بحث دیگری دارد، صغرای بحث مرحوم محقق نائینی است) هیچ راهی غیر از مسألۀ اقوائیّت و غیر اقوائیت نمی توانیم پیدا بکنیم. قرینه آن است که اقوی ظهورا باشد. هیچ تردیدی در این نیست.

اگر در یک کلامی یک قویّ الظهور و یک اقوی ظهور که برخلاف آن قویّ الظهور دلالت می کرد، داشته باشیم آن به عنوان قرینه، مطرح است.

ملاک قرینیّت، اقوائیّت ظهور است و در این مثال«رأیت اسدا یرمی» هم ولو اینکه گفتیم که«اسد» ظهور وضعی دارد و«یرمی» ظهور اطلاقی دارد ولی در عین حال باید به ظهور عرفی اش تمسک بکنیم. عرف«یرمی» را در معنای رمی به نبل از ظهور اسد در معنای حقیقی اقوی می بیند و شاید منشأ اقوائیّت، این جهت باشد شاید جهات دیگر هم باشد. یکی این جهت است که استعمال اسد در معنای مجازی، غلبه و شیوع دارد لکن استعمال یرمی در رمی به مخلب و اشباه مخلب، به این شیوع و غلبه نیست. پس با اینکه او ظهورش، ظهور وضعی است و این ظهور هم ظهور اطلاقی است، لکن ظهور وضعی او به غلبۀ مجاز، موهون می شود و ضعف پیدا می کند و ظهور اطلاقی این به کثرت استعمال در رمی به نبل، قوّت پیدا می کند و الا در جای خودش مسلّم است که ظهور وضعی از ظهور اطلاقی اقوا است اما اینجا لخصوصیه این ظهور، اقوی شده و ما غیر از این، راهی نداریم.

اگر مسألۀ اقوائیّت ظهور را از مشخص کردن قرینه کنار بگذاریم، دیگر برای تشخیص