سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 152

باشد این روایت حکمش را بطریق اولی بیان می کند، برای اینکه اگر در نص و ظاهر، معارضه بود، در اظهر و ظاهر بطریق اولی معارضه تحقق دارد. پس ایشان این روایت را هم دلیل بر فرمایش خودشان گرفته اند.

اشکالات تمسّک به روایت علی بن مهزیار

اولا همان اشکالی که آنجا کردیم، اینجا هم وارد است و آن این است که اگر سؤال از یک حکم شخصی و از یک واقعۀ جزئی شد، آن هم سؤال از امام، تخییر معنا ندارد. یک وقت یک طلبه ای می آید از مجتهد سؤال می کند، مانعی ندارد که مجتهد بگوید: ما دو روایت داریم و حکم هم تخییر بین روایتین است، به لحاظ اینکه مجتهد عالم به حکم واقعی نیست. اما اگر از امام یک چنین سؤالی شد، از امام می پرسند که آیا رکعتی الفجر را در سفر می شود در محمل خواند یا نه؟ همین سؤال است، بیشتر از این نیست که، سؤال خاص است، آیا امام«مع انّه امام» صحیح است که در جواب بفرمایند: «موسع علیک بایه عملت»؟ معنای این، عدم اطلاع بر حکم است. معنایش عدم وقوف بر حکم است. و این با شأن امام(علیه السلام) مناسبت ندارد لذا این روایت هم با این جهت نمی تواند مورد اتکا و مورد استناد قرار بگیرد. و حق همان طوری که مشهور قائل هستند و سیرۀ مستمره عملیه قطعا بر آن قائم شده، این است که با عام و خاص نمی شود معاملۀ متعارضین کرد و اخبار علاجیه را ترجیحا یا تخییرا در مورد عام و خاص نمی شود پیاده کرد. هذا تمام الکلام در این جهت.

پرسش:

1 - کلام محقق حائری(ره) را در عدم مشخص بودن تمام مرتکزات عرفیه برای تمام مردم توضیح دهید.

2 - مقتضای دقّت در اخبار علاجیه چیست؟

3 - اشکال محقق حائری به تمسّک به سیره عملیه را با جوابش بیان کنید.

4 - کیفیت تمسّک محقق حائری را به روایت حمیری توضیح دهید.

5 - محقق حائری چگونه به روایت ابن مهزیار تمسک می کند، با جوابش توضیح دهید.