- اشاره 1
- استصحاب 1
- اشاره 2
- درس پانصد و هشتم 2
- تعارض دو استصحاب با وجود سببیت شرعیه 2
- کلام مرحوم شیخ(ره) در تثبیت تقدّم شک سببی بر شک مسببی 3
- جریان استصحاب در شک سببی و مسببی 3
- تقدّم رتبی سبب بر مسبب 4
- عدم بقای شک در صورت جریان استصحاب در شک سببی 5
- لزوم دور از تخصیص لا تنقض نسبت به شک سببی 6
- نتیجۀ عرفی بودن خطاب لا تنقض در مسأله تقدّم و تأخّر 7
- عدم لزوم دور از جریان استصحاب در مسبب 9
- پرسش: 10
- درس پانصد و نهم 11
- لازمه جریان استصحاب در احکام در مسأله تعارض استصحابین 11
- اشاره 11
- اتحاد بیان لا تنقض نسبت به استصحاب احکام و موضوعات 12
- حکومت دلیل استصحاب بر اماره بر حکم 14
- علت تقدّم استصحاب سببی بر استصحاب مسببی در سببیت شرعیه 15
- عدم بقای شک با وجود دلیل شرعی 16
- ورود استصحاب در شک سببی نسبت به شک مسببی 17
- پرسش: 19
- تعارض استصحابین سببی و مسببی غیر شرعی 20
- اشاره 20
- درس پانصد و دهم 20
- عدم تقدّم اصل سببی غیرشرعی بر اصل مسببی آن 22
- عدم ارتباط بین استصحاب حیات و نبات لحیه 23
- فقدان ملاک تقدّم استصحاب سببی بر مسببی در ما نحن فیه 24
- عدم تقدّم استصحاب عدم نوم بر استصحاب وضو در صحیحۀ زراره 25
- علت عدم تقدّم استصحاب عدم نوم بر استصحاب وضو در صحیحۀ زراره 26
- پرسش: 28
- درس پانصد و یازدهم 29
- تعارض استصحابین به واسطه وجود علم اجمالی 29
- اشاره 29
- لزوم تناقض از جریان اصول عملیه در اطراف علم اجمالی 30
- تفصیل بین لزوم مخالفت عملیه و عدم آن 31
- عدم امکان جریان اصل در اطراف علم اجمالی در مقام ثبوت 32
- محصّل نظرات سه گانه درباره جریان اصول در اطراف علم اجمالی 33
- عدم تعرّض به اصل مسأله در کلام محقق خراسانی(ره) 34
- پرسش: 35
- درس پانصد و دوازدهم 36
- اشاره 36
- تصور تعارض استصحابین در غیر مورد علم اجمالی 37
- وظیفه مکلّف در صورت تعارض استصحابین در غیر مورد علم اجمالی 38
- نکات موردنظر در باب ترجیح 39
- بررسی ترجیح استصحاب به واسطه ظن غیرمعتبر 40
- پرسش: 41
- دلیل تساقط استصحابین متعارضین 42
- اشاره 42
- درس پانصد و سیزدهم 42
- محذور اجرای استصحابین متعارضین 43
- دلیل قائلین به تخییر بین استصحابین متعارضین 44
- فرق بین لا تنقض با انقذ الغریق در صورت تعارض 46
- عدم وجود ملاک استصحاب(تحفظ بر واقع) در صورت تعارض 47
- اشاره 50
- درس پانصد و چهاردهم 50
- صرف نظر کردن از اطلاق لا تنقض برای رفع تناقض در استصحابین 50
- فرق بین تخییر شرعیه و تخییر در باب استصحابین متعارضین 52
- فرق بین تخییر شرعیه و تخییر در باب استصحابین از نظر تعدد عقوبت 55
- عدم امکان برگشت متزاحمین به دو واجب مقیّد 57
- اشاره 60
- درس پانصد و پانزدهم 60
- بررسی تعارض بین استصحاب و قاعده ید 60
- موارد عدم تعارض قاعده ید با استصحاب 61
- بررسی دلیل اعتبار قاعده ید 62
- علت تقدّم استصحاب بر قاعده ید 63
- بررسی تعارض استصحاب با قاعده تجاوز و فراغ و اصاله الصحّه 65
- علت تقدّم استصحاب بر قاعده تجاوز و فراغ و اصاله الصحه 67
- دلیل اعتبار قاعده تجاوز و فراغ و اصاله الصحّه 67
- پرسش: 69
- تعارض استصحاب با قاعده قرعه 70
- اشاره 70
- درس پانصد و شانزدهم 70
- اشکال عمومیت قاعده قرعه برای همه موارد مشتبه 71
- معنای«القرعه لکل امر مشکل» از نظر محقق خراسانی 72
- معنای«القرعه لکل امر مشکل» از نظر امام(ره) 74
- تخصیص دلیل قرعه به دلیل استصحاب 75
- ورود استصحاب بر دلیل قرعه از نظر امام(ره) 77
- مقتضای دقّت در کلام مرحوم آخوند(ره) در تعارض قرعه با استصحاب 77
- پرسش: 79
- تعارض ادله و امارات (تعادل و ترجیح) 80
- اشاره 80
- درس پانصد و هفدهم 81
- اشاره 81
- علّت تمرکز بحث تعادل و ترجیح در روایات 82
- لزوم مراجعه به عرف برای فهم معنای تعارض و اختلاف 84
- معنای حدیثان متعارضان و مختلفان از نظر عرف 85
- تعارض حقیقی و تعارض عرضی 85
- تأیید تعارض بالعرض از نظر عرف 87
- خروج مسأله عام و خاص از بحث تعارض 88
- پرسش: 89
- تفاوت نسبت بین عام و خاص از نظر منطق و عرف 90
- اشاره 90
- درس پانصد و هیجدهم 90
- عدم وجود تعارض عرفی بین عام و خاص در محیط تقنین 92
- فرق بین قوانین بشری و الهی 92
- عدم جواز تمسّک به اصاله العموم قبل از فحص از مخصّص 93
- دلیل عدم جواز تمسک به اصاله العموم قبل از فحص در عمومات قانونیه 94
- پرسش: 97
- درس پانصد و نوزدهم 98
- اشاره 98
- جریان ورود و حکومت در اصول لفظیه از نظر شیخ(ره) 98
- خلط بین ورود و تخصیص در کلام مرحوم شیخ(ره) 99
- احتمال مطرح شدن ورود در محل بحث از نظر شیخ(ره) 101
- تشبیه اصول لفظیه به اصول عقلیه 102
- مبانی حجیت اصاله الظهور و تأثیر آن در حکومت و ورود 103
- خلاصۀ کلام مرحوم شیخ در مقام 105
- پرسش: 106
- بررسی نسبت اصول لفظیه با اصاله الظهور 107
- اشاره 107
- درس پانصد و بیستم 107
- برگشت اصول لفظیه به اصاله الظهور 109
- عدم تقیّد حجیّت اصاله العموم به عدم ظن برخلاف 109
- علّت عدم تقدّم عام بر خاص نزد عقلا 110
- عدم اختلاف عام و خاص از نظر عقلا 111
- دلیل مرحوم آخوند(ره) بر تقدّم خاص بر عام 112
- عدم کلّیت اظهریت خاص نسبت به عام 113
- پرسش: 114
- علّت تقدّم خاص بر عام از نظر محقق نائینی(ره) 115
- درس پانصد و بیست و یکم 115
- اشاره 115
- تقدّم اصاله الظهور قرینه بر اصاله الظهور ذی القرینه 116
- فرق بین کلام مرحوم نائینی و خراسانی در ملاک تقدّم در مسألۀ خاص و عام 118
- ملاک تشخیص قرینه از ذی القرینه 119
- تشابه اصول لفظیه به اصول عملیه از نظر مجرا 119
- عدم مورد برای جریان اصاله الظهور طبق مبنای محقق نائینی 120
- ملاک تشخیص قرینیت از ذی القرینیت 122
- پرسش: 123
- اشاره 124
- درس پانصد و بیست و دوم 124
- عدم قرینیت خاص نسبت به عام 124
- خصوصیت محیط قانون گذاری 125
- عدم وجود تغایر بین عام و خاص از نظر عقلا 127
- برگشت تمام اصول لفظیه به اصاله الظهور 128
- معنای اصاله الظهور 129
- عدم ارتباط اصاله الظهور به اصاله عدم القرینه 130
- نام دیگر اصاله الظهور 131
- پرسش: 132
- درس پانصد و بیست و سوم 133
- عدم ارتباط عام و خاص به اخبار علاجیه 133
- اشاره 133
- شمول اخبار علاجیه نسبت به مسأله عام و خاص از نظر محقق خراسانی(ره) 134
- وجود تردید در حکم واقعی در عام و خاص 135
- وجود تعارض بدوی بین عام و خاص 135
- احتمال ردع شارع از عدم تنافی عام و خاص 136
- عدم کفایت تحیّر ابتدایی برای داخل شدن عام و خاص در اخبار علاجیه 137
- عدم ارتباط حکم واقعی به مکلّف 138
- عدم تعرّض اخبار علاجیه نسبت به ردع شارع از طریقه عقلاء 140
- پرسش: 142
- اشاره 143
- عدم مشخص بودن تمام مرتکزات عرفیه برای تمام مردم 143
- درس پانصد و بیست و چهارم 143
- مقتضای دقّت در اخبار علاجیه 144
- اشکال تمسّک به تقدیم خاص بر عام از نظر محقق حائری(ره) 146
- کیفیت تمسّک محقق حائری(ره) به روایت حمیری 148
- اشکالات استدلال به روایت حمیری 149
- توجیه دقیق روایت حمیری 150
- تمسّک محقق حائری(ره) به روایت ابن مهزیار 151
- پرسش: 152
- اشکالات تمسّک به روایت علی بن مهزیار 152
- بررسی قاعدۀ«الجمع مهما امکن اولی من الطرح» 153
- درس پانصد و بیست و پنجم 153
- اشاره 153
- دلالت«اولی من الطرح» بر اولوّیت تعیینیه 155
- احتمال برگشت قاعده جمع به یک مطلب عقلایی 156
- ضعف تمسّک به اجماع منقول در ما نحن فیه 158
- دلیل بر حجّیت قاعده جمع 158
- پرسش: 159
- درس پانصد و بیست و ششم 160
- تمسّک به«الاصل فی الدلیلین الاعمال» برای قاعده جمع 160
- اشاره 160
- توضیح معنای«الاصل فی الدلیلین الاعمال» 161
- عدم انطباق دلیل بر مدعا 161
- لزوم رعایت دلالت اصلیه و ترک دلالت تبعیه دو دلیل متعارض 162
- عدم انطباق دلیل بر مدعا در غیر از عام و خاص 163
- عدم وجود تعارض در آیات قرآن 165
- پذیرش قاعده الجمع از طرف شیخ در دو دلیل قطعی السند 165
- احتمال صدور تقیه ای روایت قطعی السند 166
- پرسش: 167
- اشاره 168
- خروج نصّ و ظاهر و اظهر و ظاهر از اخبار علاجیه 168
- درس پانصد و بیست و هفتم 168
- عدم تعارض نصّ و ظاهر و اظهر و ظاهر 169
- فرق بین نصّ و ظاهر و اظهر و ظاهر از نظر مرحوم شیخ 170
- عدم دلیل بر خروج حکمی اظهر و ظاهر از اخبار علاجیه 171
- خروج موضوعی نصّ و ظاهر و اظهر و ظاهر از اخبار علاجیه 171
- فرق بین تقدّم نصّ بر ظاهر و اظهر بر ظاهر 172
- اشتراک نصّ و ظاهر با اظهر و ظاهر از نظر شرط تقدّم 173
- پرسش: 174
- اشاره 175
- درس پانصد و بیست و هشتم 175
- ضابطه نصّ و ظاهر و اظهر و ظاهر 175
- ضابطه تشخیص نصّ و ظاهر و اظهر و ظاهر از نظر محقق نائینی(ره) 176
- مراتب وجود قدر متیقن در مقام تخاطب 177
- امکان تصوّر فرض سوم برای قدر متیقن در مقام تخاطب 179
- عدم وجود تحیّر با علم به قدر متیقن 180
- سرایت تعارض از ماده اجتماع به تمام افراد 181
- اشاره 184
- درس پانصد و بیست و نهم 184
- لزوم نصوصیت یک دلیل از استهجان تخصیص دلیل دیگر 184
- عدم ارتباط استهجان تخصیص به مقام دلالت 185
- سرایت تعارض ماده اجتماع به تمام دلیل 186
- نصّ بودن دلیل وارد در مقام تحدید از نظر محقق نائینی 187
- اتحاد ادله وارده در مقام تحدید با ادله دیگر از نظر ملاک ظهور 188
- وقوع اختلاف در ادله وارده در مقام تحدید 189
- پرسش: 190
- اشاره 191
- نصوصیت جواب در مورد سؤال 191
- درس پانصد و سی ام 191
- احتمالات موجود در معنای خمر 193
- لزوم خروج مورد از دلیل عام 194
- دوران بین تخصیص عام اصولی و تقیید اطلاق شمولی 196
- وجه تقدّم تقیید اطلاق بر تخصیص عام 197
- تقدّم تقیید اطلاق بر تخصیص عام از نظر شیخ و نائینی 197
- پرسش: 198
- تقدّم تخصیص عام بر تقیید مطلق از نظر شیخ 199
- اشاره 199
- درس پانصد و سی و یکم 199
- عدم جریان اصاله العموم به صورت مطلق 200
- امکان بیان بودن مطلق بر تخصیص 201
- بررسی نحوه دلالت عام و دلالت مطلق از نظر مقام لفظ 202
- تنافی بدوی عام و خاص 203
- بررسی ارتباط عام و خاص و مطلق و مقیّد با دلالت لفظیه 204
- عدم نظارت ماهیت به افراد 206
- پرسش: 207
- اشاره 208
- عدم ارتباط اطلاق به مقام لفظ 208
- درس پانصد و سی و دوم 208
- امکان بیان بودن عام برای اطلاق 209
- فرق بین مبنای استاد و مرحوم شیخ(ره) در تقدّم عام بر مطلق 210
- بررسی تعارض مفاهیم 211
- تقدّم مفهوم مستفاد از لفظ بر مفهوم مستفاد از اطلاق 212
- عدم شمولیت و بدلیت برای اطلاق 213
- بررسی تقدّم اطلاق شمولی بر اطلاق بدلی 214
- پرسش: 215
- اشکال تأخیر بیان از وقت حاجت در تخصیصات ائمه 216
- درس پانصد و سی و سوم 216
- اشاره 216
- برگشت مخصصات به نواسخ 218
- اتصال مخصصات به عمومات و عدم نقل آنها برای ما 219
- پذیرش راه حل دوم شیخ از نظر محقق نائینی(ره) 220
- عدم قبح تأخیر بیان از وقت حاجت در احکام ظاهریه 221
- تشابه بیان محقق خراسانی با بیان مرحوم شیخ 221
- پرسش: 223
- اشاره 224
- درس پانصد و سی و چهارم 224
- خلاصه اشکال تأخیر بیان از وقت حاجت در تخصیصات ائمه 224
- روایت سلیم بن قیس راجع به کیفیت نقل روایت از پیامبر(صلی الله علیه و آله) 225
- کثرت کذّابین بر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) 226
- خصوصیت امیر المؤمنین(علیه السلام) در نقل روایت از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) 228
- فرق مستفاد استاد از روایت سلیم بن قیس با مدعای مرحوم شیخ 230
- پرسش: 232
- مبحث دوران امر بین تخصیص و نسخ 233
- اشاره 233
- درس پانصد و سی و پنجم 233
- خروج مسأله مبحوث عنه از محل نزاع طبق بیان محقق نائینی(ره) 234
- عدم حکومت اصاله الظهور عام بر خاص در صورت عدم احراز مخصّصیت 235
- اشکالات کلام محقق نائینی در مقام(ره) 235
- عدم ارتباط کلام محقق نائینی(ره) به محل بحث 236
- موارد دوران امر بین نسخ و تخصیص 237
- پرسش: 239
- درس پانصد و سی و ششم 240
- اشاره 240
- تفاوت نسخ و تخصیص 240
- منشأ ظهور دلیل منسوخ در استمرار حکم 241
- بررسی اولین صورت دوران امر بین نسخ و تخصیص 242
- تفاوت محل بحث با مسأله دوران امر بین تخصیص و تقیید 244
- عدم وجود تعارض بین عموم افرادی و اطلاق ازمانی یک دلیل 245
- پرسش: 247
- درس پانصد و سی و هفتم 248
- اشاره 248
- لازمۀ دقّت در معنای تخصیص 249
- انحلال علم اجمالی به علم تفصیلی و شک بدوی 250
- لزوم وجود ثمره عملی بر اصول عملیه 252
- عدم تعقّل برگشت علم اجمالی به علم تفصیلی و شک بدوی 253
- پرسش: 255
- اشاره 256
- دلیل عدم جریان اصول عملیه در ما نحن فیه 256
- درس پانصد و سی و هشتم 256
- استفاده استمرار زمانی از راه قضیۀ حقیقیه 257
- استفاده استمرار زمانی از ادله لفظیه 259
- دوران امر بین تخصیص عموم افرادی و تخصیص عموم ازمانی 259
- بررسی ترجیح نسخ بر تخصیص در مقام 261
- پرسش: 262
- دوران بین تخصیص و نسخ در صورت تقدّم زمانی خاص بر عام 263
- اشاره 263
- درس پانصد و سی و نهم 263
- امکان تقدّم زمانی دلیل خاص بر عام 264
- ثمره بین تقدّم نسخ بر تخصیص در ما نحن فیه 264
- بررسی حکم استمرار زمانی مستفاد از راه اطلاق 265
- احتمال تشابه ما نحن فیه به مسألۀ دوران بین تخصیص و تقیید 266
- عدم جریان علّت تقدّم خاص بر عام در عموم و خصوص مطلق در مقام 268
- حکم استمرار زمانی مستفاد از راه قضیۀ حقیقیه 270
- پرسش: 271
- شک در تقدّم و تأخّر دلیل عام و خاص 272
- اشاره 272
- درس پانصد و چهلم 272
- ملاک شبهه محصوره و ارتباط آن به محل بحث 273
- بررسی آخرین مورد اظهر و ظاهر(مطلق و مقیّد) 274
- عدم لزوم حمل مطلق بر مقیّد در مقام از نظر محقق حائری(ره) 276
- تفصیل امام(ره) در حمل مطلق بر مقیّد 277
- ترجیح دلالت لفظی وضعی بر غیر آن 279
- پرسش: 280
- درس پانصد و چهل و یکم 281
- تعارض بین بیش از دو دلیل 281
- اشاره 281
- احتمالات موجود در تخصیص عام به مخصّصات مختلف 282
- ثمره بین احتمالات موجود در مقام 282
- ترجیح احتمال اول طبق روش قانونگذاری 284
- اقسام مخصّص لبّی 286
- عدم دلیل بر تفصیل بین مخصّص لبّی و مخصّص لفظی در مقام 287
- پرسش: 288
- اشاره 289
- درس پانصد و چهل و دوم 289
- لزوم تالی فاسد از تخصیص عام به دو مخصّص 290
- ایجاد معارضه بین دو خاص به واسطه وجود تالی فاسد 290
- طرفیت عام برای تعارض از نظر شیخ(ره) 291
- خروج عام از طرفیت معارضه از نظر امام(ره) 292
- تشابه محل بحث به اجرای اصل در اطراف علم اجمالی 293
- بررسی مراد از متعارضین در اخبار علاجیه 295
- مقتضای حکم عقل در خبرین متعارضین 296
- درس پانصد و چهل و سوم 298
- خروج عام از طرفین تعارض 298
- اشاره 298
- تعارض عام با دو مخصّص متحد الحکم معا 299
- بررسی مخصصینی با نسبت عموم و خصوص مطلق 301
- تشابه مخصصین محل بحث به فرض قبلی از نظر محقق نائینی(ره) 302
- صور فرض وجود نسبت مطلق و مقیّد بین مخصصین 302
- شرط حمل مطلق بر مقیّد و نتیجه آن در مقام 304
- پرسش: 305
- اشاره 306
- درس پانصد و چهل و چهارم 306
- تشبیه خاصین متوافقین به باب مطلق و مقیّد 307
- فرض عدم احراز حکم مخصّصین 308
- حکم مورد تخصیص اخص، در صورت استهجان 308
- لزوم تخصیص مستهجن از تخصیص عام به هریک از مخصّصین 309
- حکم خاصین مختلفی الحکم 312
- پرسش: 313
- درس پانصد و چهل و پنجم 314
- عموم و خصوص من وجه و توافق در ایجاب و سلب بین مخصّصین 314
- اشاره 314
- عموم و خصوص من وجه و تفاوت در ایجاب و سلب بین مخصّصین 315
- مخصّصیت ماده افتراق دو مخصّص متعارض نسبت به دلیل عام 317
- وجود تعارض بین مخصّصین و عام در ماده اجتماع مخصّصین 318
- تصوّر تعارض بعد از تخصیص عام به دو مخصّص 319
- لزوم مراجعه به عموم در مورد مادۀ اجتماع دو دلیل مخصّص 320
- پرسش: 322
- وجود دو دلیل عام با نسبت عموم و خصوص من وجه و یک مخصّص 323
- درس پانصد و چهل و ششم 323
- اشاره 323
- حکم اخراج مخصّص یکی از دو عام را از ماده افتراق 325
- وجود دو عام با نسبت تباین و یک مخصّص 326
- پرسش: 328
- محدودیت دایره حجّیت عام به واسطه دلیل سوم و ایجاد انقلاب نسبت 328
- درس پانصد و چهل و هفتم 329
- وجود تعارض در صورت تعلّق امر و نهی به شیء واحد 329
- اشاره 329
- ترادف اختلاف و تعارض و حاکم در آنها 330
- تشخیص موارد تعارض 331
- بررسی تعارض بین عام و خاص از نظر عرف 331
- بررسی تعارض بالعموم و الخصوص من وجه 333
- تعارض بالعرض و معنای آن 333
- تعارض بین مدلول التزامی دو خبر 334
- تفاوت بین بحث عامین من وجه و بحث اجتماع امر و نهی 335
- پرسش: 337
- شمول اخبار علاجیه نسبت به تعارض به عموم و خصوص من وجه 338
- اشاره 338
- درس پانصد و چهل و هشتم 338
- عدم شمول اخبار علاجیه نسبت به تعارض عامین من وجه 339
- شمول اخبار علاجیه نسبت به عامین من وجه از جهت ملاک 341
- مقتضای قاعده در ماده اجتماع عام و خاص من وجه 341
- انواع مرجّحات 342
- تفصیل محقق نائینی(ره) در اجرای مرجّحات در عامین من وجه 343
- پرسش: 345
- عدم جریان مرجّحات صدوریه در عامین من وجه از نظر محقق نائینی(ره) 346
- درس پانصد و چهل و نهم 346
- اشاره 346
- امکان تبعیض در مسائل تعبّدی 347
- شباهت محل بحث به مسأله اصل مثبت 348
- لازمه اوثقیت راوی در طرف راجح و مرجوح 349
- بررسی شمول اخبار علاجیه نسبت به متعارضین بالعرض 351
- بررسی شمول اخبار علاجیه در اقسام دیگر تعارض بالعرض 352
- پرسش: 354
- اشاره 355
- درس پانصد و پنجاهم 355
- خبرین متعارضین متکافئین بدون رجحان 355
- ریشۀ حجّیت خبر واحد و تأثیر آن در خبرین متعارضین 356
- مقتضای حکم عقل در باب خبرین متعارضین 358
- عدم جواز مؤاخذه در صورت تعارض خبرین 360
- پرسش: 362
- نحوه تعارض خبرین نسبت به بحث نفی ثالث 363
- حجّیت خبرین متعارضین نسبت به نفی ثالث 363
- درس پانصد و پنجاه و یکم 363
- اشاره 363
- خصوصیت خبرین متعارضین نسبت به نفی ثالث 365
- دلالت مجموع خبرین متعارضین بر نفی ثالث از نظر محقق نائینی(ره) 365
- سقوط خبرین متعارضین در مدلول التزامی 366
- تبعیت مدلول التزامی از وجود خبرین نه از دلالت آنها 367
- پرسش: 369
- اشاره 370
- درس پانصد و پنجاه و دوم 370
- بطلان تأثیر مجموع خبرین متعارضین نسبت به نفی ثالث 370
- تفکیک بین تبعیت مدلول التزامی در حجّیت و وجود آن 372
- حقیقت دلالت التزامیه 372
- عدم استقلال دلالت التزامیه در رابطه با لفظ 374
- بطلان تفکیک بین مدلول مطابقی و حجّیت آن 374
- طریقۀ نفی ثالث به واسطه خبرین متعارضین از نظر استاد 376
- پرسش: 377
- درس پانصد و پنجاه و سوم 378
- اشاره 378
- مقتضای آیات و روایات در صورت تعارض خبرین 378
- احتمالات موجود در ادلۀ نقلیۀ حجّیت خبر واحد 379
- بررسی معنای اطلاق 380
- معنا کردن اطلاق به لحاظ سریان و مقتضای آن در مقام 381
- تفاوت«صدّق العادل» با«انقذ الغریق» 384
- پرسش: 386
- مورد تخییر بین خبرین متعارضین متکافئین 387
- درس پانصد و پنجاه و چهارم 387
- اشاره 387
- حکم خبرین متعارضین متکافئین از نظر فتاوا 388
- عدم تواتر روایات داله بر تخییر 389
- تقسیم روایات علاجیه در مورد خبرین متکافئین 389
- جمع بین روایات داله بر تخییر و توقف از نظر محقق نائینی(ره) 391
- نسبت بین روایات داله بر تخییر مطلق با روایات توقف مطلق 393
- طریقۀ تقدّم اخبار تخییر بر اخبار توقف از نظر محقق نائینی(ره) 394
- پرسش: 395
- درس پانصد و پنجاه و پنجم 396
- کیفیت انقلاب نسبت بین روایات تخییر و توقف از نظر محقق نائینی(ره) 396
- اشاره 396
- سنجش اخبار توقف مطلق با اخبار تخییر در زمان حضور 397
- خروج یکی از طوایف روایات تخییر و توقف در مقام مقایسه 398
- عدم امکان سنجش اخبار تخییر مطلق با اخبار توقف در زمان حضور 399
- جمع بین روایات تخییر و توقف از نظر مرحوم شیخ(ره) 400
- احتمال تشابه کلام مرحوم شیخ(ره) به کلام مرحوم نائینی(ره) 401
- مقتضای دقّت در معنای تمکّن از وصول به امام(علیه السلام) 402
- پرسش: 403
- اشاره 404
- درس پانصد و پنجاه و ششم 404
- حمل اخبار تخییر بر مقام عمل و اخبار توقف بر مقام افتاء 404
- عدم اشعار به جمع محقق حائری(ره) در روایات و عدم سازش آن با روایات 405
- جمع های دیگر بین اخبار تخییر و توقف 406
- روایات«تخییر»، مستحبات و مکروهات؛ «توقف»، واجبات و محرمات 408
- جمع بین روایات تخییر و توقف از طریق نصّ و ظاهر 409
- احتمال ارشادی بودن امر در«ارجئه حتی تلقی امامک» 410
- پرسش: 411
- اشاره 412
- حمل روایات تخییر بر مستحبات و مکروهات و روایات توقف بر واجبات و محرمات 412
- درس پانصد و پنجاه و هفتم 412
- بررسی سند روایت احمد بن حسن میثمی 413
- متن روایت احمد بن حسن میثمی 414
- جواز تخییر در باب مستحبات و مکروهات 416
- تفاوت تخییر موجود در روایت با تخییر محل بحث 417
- اختصاص روایت به باب توقف 419
- پرسش: 420
- اشاره 421
- درس پانصد و پنجاه و هشتم 421
- اصولی بودن تخییر در خبرین متعارضین 422
- منافات حکم شارع به تخییر با حکم عقل به تساقط خبرین متعارضین 423
- ظاهری بودن حکم شارع به تخییر بین خبرین متعارضین 423
- فرق بین امارات و اصول عملیه از نظر ترتب لوازم و ملزومات و ملازمات 424
- لحاظ تمام حیثیت امارات بعد از تخییر در باب خبرین متعارضین 425
- پرسش: 427
- درس پانصد و پنجاه و نهم 428
- اشاره 428
- معنای جعل طریقیت شارع عند التعارض 430
- حکم جدید شارع در خبرین متعارضین 432
- تنظیر محل بحث به خبر مزیّت دار بر فاقد آن از نظر امام(ره) 433
- عدم امکان مخالفت شارع با حکم عقل 434
- پرسش: 435
- اشاره 436
- تعبد شرعی برخلاف حکم عقلا 436
- درس پانصد و شصتم 436
- تخییر به عنوان اصل شرعی در خبرین متعارضین 437
- تشابه تخییر در خبرین متعارضین و اخذ به خبر بدون متعارض 438
- مراد از عدم حجیت مثبتات اصل عملی 439
- حکم به تخییر برای مقلد یا مرجع تقلید در شبهات موضوعیه و حکمیه 442
- پرسش: 445
- اشاره 447
- تشخیص تعارض میان دو روایت متعارض متکافیء 447
- درس پانصد و شصت و یکم 447
- تشخیص موضوع و حکم در شبهات به دست مجتهد یا مکلف 449
- طرق مختلف برای مجتهد در خبرین متعارضین متکافئین 450
- فرق تخییر در مسألۀ اصولیه با تخییر در مسألۀ فرعیه 451
- تخییر بدوی یا استمراری در أخذ به خبرین متعارضین 452
- راه به دست آوردن استمراری یا بدوی بودن تخییر 453
- استدلال شیخ انصاری(ره) در عدم حمل روایات بر استمراری بودن تخییر 455
- پرسش: 456
- درس پانصد و شصت و دوم 457
- نظر حضرت امام(ره) در مورد تخییر استمراری 457
- اشاره 457
- مراد از عدم العلم در کلام راوی و کلام امام 458
- مراد از تخییر و توسعه بر مکلف 460
- تخطئه حکم عقلا توسط شارع در خبرین متعارضین 461
- روایت حارث بن مغیره و قوت و ضعف آن نسبت به روایات سابق 462
- تعیین غایت برای موسّع علیک 464
- درس پانصد و شصت و سوم 467
- اشاره 467
- تمسک به استصحاب تخییر برای اثبات استمراری بودن آن 467
- احتمالات در موضوع تخییر و مختار شیخ(ره) 468
- علت قصور اخبار تخییر از تخییر استمراری 470
- نقش تغیر در بقای نجاست با توجه به استصحاب 472
- اشکال استاد بر مختار مرحوم شیخ(ره) در اخبار تخییر 473
- پرسش: 475
- استفادۀ استمرار تخییر و استصحاب آن از اخبار تخییر در صورت شک 476
- درس پانصد و شصت و چهارم 476
- اشاره 476
- مراد از لفظ رجل در روایات و عدم جمود بر آن 479
- مورد نظریۀ عقلا در تخطئۀ روایت تخییر 480
- مراحل مختلف در سیر احادیث تا زمان ما 481
- ریشۀ اختلاف در نقل روایات 482
- پرسش: 485
- درس پانصد و شصت و پنجم 486
- اشاره 486
- مقتضای قاعده در خبرین متعارضین غیر متکافئین 487
- مبانی بر تخییر بین خبرین متعارضین متکافئین بنابر طریقیت 488
- حکم شارع در اخذ به خبر محتمل المزیه 489
- فرق میان حکم عقل و شرع در خبرین متعارضین 489
- عدم صحت احتجاج به مشکوک الحجیه 491
- کنار گذاشتن وجوب ترجیح از روایات 492
- اشکال حمل روایات تخییر بر خصوص متعارضان متکافئان 493
- پرسش: 494
- درس پانصد و شصت و ششم 496
- تخییر در مطلق خبرین متعارضین 496
- اشاره 496
- اشکال حمل روایات تخییر بر خبرین متعارضین بدون ترجیح 499
- بررسی روایت مقبوله ابن حنظله 501
- پرسش: 504
- دلالت مقبولۀ عمر ابن حنظله در رجوع متخاصمین به حاکم 505
- درس پانصد و شصت و هفتم 505
- اشاره 505
- مقبولۀ عمر بن حنظله 505
- کلام مرحوم میرزای رشتی(ره) در رد تنازع در شبهات موضوعیه 510
- مراد از حکم در روایت و ارتباط آن با معنای فتوی 511
- نظر استاد در مورد معنای حاکم در روایت 513
- پرسش: 514
- عدم صحت حمل مقبوله ابن حنظله بر شبهات حکمیه از نظر استاد 516
- درس پانصد و شصت و هشتم 516
- اشاره 516
- عدم جواز تحاکم به قدرت در مسائل و احکام شرعی 518
- ارجاع مرجحات در مقبوله ابن حنظله به روایت یا حاکم 520
- ارجاع مرجحات به قضا و فصل خصومت از نظر استاد 521
- مناقشه استاد بر مختار محقق رشتی(ره) در ارجاع به روایت 523
- پرسش: 525
- اشاره 526
- صورت تساوی دو راوی در مقبولۀ ابن حنظله 526
- درس پانصد و شصت و نهم 526
- مقصود از«مجمع علیه»؛ شهرت من حیث الفتوی یا شهرت من حیث الروایه 527
- مراد از تعلیل لا ریب فیه در مجمع علیه 528
- تثلیث در روایت 529
- نظر محقق نائینی(ره) و بعض الاعلام در مجمع علیه 530
- امکان صدور دو خبر مختلف و معلوم الصدور 531
- مراد بعض الاعلام از اجماع روایتی 533
- نظر استاد در حمل اجماع در مقبوله بر شهرت فتوائیه 534
- کلام حضرت امام(ره) در حمل اجماع بر شهرت فتوائیه و اشکال استاد 535
- مراد از امر شاذ در مقبولۀ ابن حنظله 536
- پرسش: 537
- نظر حضرت امام(ره) در عدم دلالت مقبوله بر شهرت فتوایی 539
- اشاره 539
- درس پانصد و هفتادم 539
- خبر شاذ، جزء بین الغیّ یا امر مشکل 541
- اهمیت موافقت با شهرت فتوایی 541
- مطابقت یک روایت متعارض با فتوای مشهور 544
- مراد از لا ریب فیه اضافی 546
- پرسش: 549
- اشاره 550
- درس پانصد و هفتاد و یکم 550
- فرق روایت ابن حنظله با روایت زراره 552
- عدم حمل روایت تخییر بر مورد نادر 553
- موافقت کتاب، یکی از مرجحات 555
- اختلاف روایات وارده در لزوم موافقت کتاب 555
- جمع روایات موافقت کتاب بنابر نظر محقق نائینی(ره) 558
- اشکال امام(ره) بر محقق نائینی(ره) در جمع بین روایات موافقت کتاب 559
- اشاره 562
- درس پانصد و هفتاد و دوم 562
- بیان مرحوم امام(ره) در وحدت عنوان میان روایات 562
- نظر استاد راجع به وحدت عنوان میان روایات 564
- مراد از مخالفت و موافقت عامه 566
- فرق نظر مرحوم حضرت امام(ره) و استاد در مرجحات منصوصه 569
- اشاره 572
- درس پانصد و هفتاد و سوم 572
- تعدی از مرجحات منصوصه 572
- ضابطۀ کلی در تعدی از مرجحات منصوصه با توجه به لا ریب فیه 574
- ترتیب میان مرجحات منصوصه و مرجحات غیر منصوصه 576
- دلیل مرحوم شیخ(ره) برای جواز تعدی از مرجحات منصوصه 578
- اجماع؛ مستند تخییر در خبرین متعارضین 579
- پرسش: 580
درس پانصد و بیست و هشتم
اشاره
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.
گفتیم: نصّ و ظاهر و اظهر و ظاهر از روایات علاجیه، خروج موضوعی و خروج تخصّصی دارند. مرحوم شیخ نصّ و ظاهر را قبول کردند ولی فرمودند: اظهر و ظاهر، خروج حکمی دارد، یعنی اخبار علاجیه در مورد اظهر و ظاهر پیاده نمی شود.
ضابطه نصّ و ظاهر و اظهر و ظاهر
اما راجع به صغریات نصّ و ظاهر یا اظهر و ظاهر: کجا نصّ و ظاهر تحقق دارد، کجا اظهر و ظاهر تحقق دارد؟ البته به یک معنا، این قابل انضباط و قابل این نیست که ما بتوانیم یک ضابطۀ کلی پیدا کنیم که این ضابطه، مشخّص این باشد که کجا، صغرای نصّ و ظاهر تحقق دارد، کجا موضوع اظهر و ظاهر تحقق دارد و کجا ندارد. به عنوان یک ضابطۀ کلی اصلا امکان ندارد این معنا مطرح شود، برای اینکه این نصّ و ظاهر و اظهر و ظاهر و همین طور ظاهرین مربوط به مقام دلالت است، و دلالت هم برحسب اختلاف