سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 227

تقسیم ناقلین روایت از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در کلام امیر المؤمنین(علیه السلام)

بعد می فرماید: بعد از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) افرادی که در مقام روایت و نقل حدیث برآمدند اینها چهار طائفه بودند«لیس لهم خامس» پنجمی هم ندارند همین چهار طائفه لیس الاّ. طائفۀ اول منافقین، آنهایی که اظهار اسلام می کردند، تصنع به ایمان داشتند، آنهایی که هیچ باک نداشتند از اینکه به رسول خدا دروغ ببندند«لا یتعفّم و لا یتحرّج من الکذب علی الله و الکذب علی الرسول» ولی مردم چه می دانستند. مردم می گفتند: این صحابۀ رسول خداست، این محضر رسول خدا را درک کرده. پیش خودشان می گفتند:

مگر می شود یک کسی صحابۀ رسول باشد و به رسول خدا دروغ ببندد؟

بعد می فرماید: مگر ندیدی خداوند در اوصاف منافقین می فرماید: «وَ إِذا رَأَیْتَهُمْ تُعْجِبُکَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ یَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ» یعنی طوری خودشان را نشان می دهند که وقتی حرف می زنند آدم نمی تواند در آن خدشه کند، نمی تواند باور نکند. طوری صحنه سازی می کنند که وقتی حرف می زنند«تسمع لقولهم» شما گوش می کنید، باور می کنید.

البته اگر مردم می دانستند که اینها منافق هستند، و می دانستند که اینها کذب علی الله و کذب علی الرسول دارند، روایات اینها را باور نمی کردند! حرفهای اینها را نمی شنیدند! اما مردم از کجا بفهمند که اینها منافق هستند و مصیبت بالاتر اینکه اینها به علت نفاق با زعمای ضلال و ائمۀ نار تبانی کردند، زدوبند کردند. اینها قدرت را به دست گرفتند، اینها بر گردۀ مردم سوار شدند هم قدرت پیدا کردند و هم در قیافۀ صحابۀ رسول خدا حرفشان را مردم می پذیرفتند و به روایتشان اعتماد می کردند، ولی باطن، کذب علی الله بود، کذب علی الرسول بود نه ایمانی به خدا داشتند و نه به رسول خدا(صلی الله علیه و آله).

اما طائفۀ دوم می فرماید: عده ای بودند که قصدشان این نبود که به رسول خدا دروغ ببندند. از دروغ بستن به رسول خدا اجتناب می کردند، ولی اشکالشان این بود که اینها در مقام حفظ نمی توانستند بیان رسول خدا را حفظ کنند و آنچه را که ایشان فرموده نقل کنند. یک چیز سر و دست شکسته، سر و پا شکسته ای از رسول خدا در ذهن اینها باقی می ماند، خودشان هم خیال می کردند که همین را رسول خدا بیان کرده و اگر می فهمیدند که رسول خدا غیر این را بیان کرده، خودشان هم کنار می رفتند، اما برایشان مشتبه شده بود. روی عدم تحفّظ و روی وهم و تخیّل، خیال می کرد که پیغمبر در این مسأله این طور