سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 228

فرمود، درحالی که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) طور دیگر فرموده بود. همان را که خودش خیال می کرد به صورت روایت در اختیار مردم می گذاشت. مردم بیچاره هم خیال می کردند که واقعا رسول خدا همین را فرموده، خودش هم خیال می کرد. اگر خودش هم می فهمید که رسول خدا این طور بیان نکرده چون آدم بدی نبود خودش هم ترتیب اثر نمی داد، ولی این طوری تو ذهنش آمد که رسول خدا در فلان مسأله مثلا این طوری فرمود.

قسم سوم آنهایی بودند که تعمّد بر کذب نداشتند، منافق هم نبودند، تحفّظ هم داشتند، امّا چون کلام رسول خدا مثل قرآن دارای عموم بود، دارای خصوص بود، دارای ناسخ و منسوخ بود، دارای محکم و متشابه بود اینها گاهی بعضی از اینها را از رسول خدا می شنیدند، مثلا منسوخ را از رسول خدا می شنید و روایت هم می کرد، اما ناسخش را مثلا رسول خدا شش ماه بعد بیان کرده و این دیگر در آن جلسه ای که ناسخ را از رسول خدا بشنود و نقل بکند نبوده، فقط در مقام نقل روایت، همان منسوخ را بیان می کند و نقل می کند. یا مثلا یک دلیل عامی را از رسول خدا شنیده، خوب هم حفظ کرده، کم و زیاد هم نکرده، همین را در مقام نقل، نقل کرده، اما این عموم، مخصصاتی داشته، اما این دیگر نبوده که مخصصات را از رسول خدا بشنود و نقل بکند. در آن جلسه، حاضر نبوده، فقط همین دلیل عام را شنیده و نقل کرده.

اشکال این طائفۀ سوم، عدم حضور در محضر رسول خدا در تمامی اوقات و تمامی مواردی که رسول خدا بیان حکم و بیان احکام می فرمودند بود.

اما قسم چهارم که البته عنوانش را ایشان به صورت عموم نقل می کند اما از اینکه بعد خودشان را مطرح می کنند معلوم می شود که مصداق منحصر به خود امیر المؤمنین(علیه السلام) است؛ آن است که همۀ خصوصیات در آن هست، منافق نیست، تحفّظ کامل دارد و تمامی احکام را از رسول خدا شنیده و استفاده کرده، ناسخ را شنیده، منسوخ را شنیده، عام را شنیده، خاص را شنیده، محکم را شنیده، متشابه را شنیده، همۀ اینها را از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به همان کیفیتی که رسول خدا بیان فرموده و به همان نحوی که بنا بوده بیان بشود، شنیده و حفظ کرده است.

خصوصیت امیر المؤمنین(علیه السلام) در نقل روایت از رسول خدا(صلی الله علیه و آله)

بعد می فرماید: امّا برنامۀ من با رسول خدا این بود که در تمامی ایام، باید یک دفعه -