سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 262

بگوید: اینطور نیست که تمام مصادیق استمرار داشته باشند، یک مصداق به نام عالم فاسق تا حالا محلل الاکرام بود اما از حالا به بعد«لیس بمحلل الاکرام»؛ یعنی یک حلّیت غیر مستمره در مورد اکرام عالم فاسق مطرح است، یک حلیّت غیر باقیۀ«الی یوم القیامه» در مورد اکرام عالم فاسق مطرح است. در نتیجه اینجا هم مسأله اش همان مسألۀ دوران بین تخصیص و تقییدی است که در فرض اول گفتیم که این تخصیص و تقیید، غیر از آن تخصیص و تقییدی است که تقیید را بر تخصیص مقدّم داشتیم.

اگر حلال محمد(صلی الله علیه و آله) دلالت بر عموم کرد ما اینجا اطلاقی نداریم. لفظ دارد می گوید:

«یستمر الی یوم القیامه». اگر کسی گفت: «کل حلال یستمر الی یوم القیامه»، شما می گویید: اطلاق زمانی دارد؟ این«یستمر الی یوم القیامه» دلیل لفظی است، این به اطلاق کاری ندارد. اگر کسی از شما به عنوان یک فاضل سؤال کرد و گفت: «کل حلال یستمر الی یوم القیامه»، دلالتش بر استمرار چه دلالتی است؟ کل را که شما بردارید، آن وقت موضوعش اطلاق پیدا می کند؛ اگر یک حلالی پیدا شد و استمرار پیدا نکرد، این از موضوع حلال محمد(صلی الله علیه و آله) خارج است؛ یعنی مثلا به او قید می زند. اگر«لا تکرم الفساق من العلماء» به عنوان ناسخ مطرح شد، باید این طوری بگوییم: «حلال محمد» به استثنای عالم فاسق، «یستمر الی یوم القیامه» اما اکرام عالم فاسق«لا یستمر»، حلالی بود که ادامه پیدا نکرد. این تقیید در موضوع«حلال محمد» می شود. اگر ما قائل به عموم حلال محمد(صلی الله علیه و آله) نشویم؛ یک قیدی به مصدر مضاف می خورد و نسخ به عنوان تقیید تقدم پیدا می کند. «هذا تمام الکلام» در یک صورت.

پرسش:

1 - جریان اصول عملیه را در صورت انحلال علم اجمالی بررسی کنید.

2 - حکم جایی که استمرار زمانی از راه قضیۀ حقیقیه استفاده شود را توضیح دهید.

3 - در دوران امر بین تخصیص عموم افرادی و تخصیص عموم ازمانی کدام یک مقدّم است؟ شرح دهید.

4 - حکم جایی که استمرار زمانی از ادله لفظیه استفاده شود را توضیح دهید.

5 - آیا می توان نسخ را به واسطه قلّت تصرّفش بر تخصیص مقدّم داشت؟