سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 287

مخصّص لفظی متصل بود، اصلا از اول، عامی به آن معنا نداشتیم. مثلا در همین مثالی که می گوییم: انقلاب نسبت است، اگر فقط دو دلیل داشتیم، یک دلیل می گفت: «اکرم کل عالم غیر صرفی» دلیل دیگر می گفت: «لا تکرم النحویین من العلماء» اینجا چه کار می کردید؟ آیا نحویین را با عالم می سنجیدید؟ یا با عالم غیر صرفی می سنجدید؟ بلا اشکال عنوانی که اخذ شده، عالم غیر صرفی است. شما باید نحویین را با عالم غیر صرفی بررسی کنید. همان طوری که در مخصّص لفظی متصل، مسأله به این صورت است و اصلا کلام از نظر دلالت روی عالم غیر صرفی پیاده می شود، اگر مخصّص به اینگونه بود، اینجا مسألۀ انقلاب نسبت است و چاره هم نیست، یعنی اول باید دلیل را با این مخصّص لبّی عقلی تخصیص بزنیم، بعد بیاییم سراغ مخصّص منفصل به نام«لا تکرم النحویین من العلماء» بعد هم که می آییم سراغ او می بینیم مسألۀ انقلاب نسبت است و عموم و خصوص مطلق به عموم و خصوص من وجه تحوّل پیدا کرده است.

در نتیجه؛ اگر مخصّص ما لفظی متصل باشد و یا عقلی به منزلۀ لفظی متصل، اینجا اول باید حساب این روشن شود، بعد نوبت به بقیه برسد. اما اگر مخصّص لفظی منفصل شد، یا لبّی مثل اجماع شد از سنخ آن عقلی است که نیاز به فکر دارد، نیاز به صغری و کبری دارد، نیاز به تحقیق و تفحص دارد که با شنیدن«اکرم کل عالم» همان معنای عام در ذهنش می آید اما بعد از اینکه صغرا و کبرا پیدا کرد، آن وقت در ذهنش می آید که فاسق، وجوب اکرام ندارد که این هم حکم مخصّص منفصل را پیدا می کند. اگر مخصّص لفظی منفصل شد، یا اجماع شد، یا شبه اجماع شد، اینجا دیگر هیچ ترجیحی و هیچ تقدیم و تأخیری مطرح نیست. هر دلیل خاص را باید به خود عام بررسی بکنیم و مسألۀ انقلاب نسبت به هیچ وجه در اینجا مطرح نیست. هر دلیلی مستقیما و مستقلا در برابر خود عام قرار گرفته و به عنوان عموم و خصوص مطلق بر عام تقدّم پیدا می کند، بدون اینکه مسألۀ انقلاب نسبت در کار باشد. پس در حقیقت آنکه روی قواعد تعیّن پیدا می کند، همان احتمال چهارم شد.

عدم دلیل بر تفصیل بین مخصّص لبّی و مخصّص لفظی در مقام

اما احتمال سوم که مخصّصات لبّیه را یک طرف و مخصّصات لفظیه را طرف دیگر قرار دهیم، ولو اینکه چنین تفصیلی از بعضی از بزرگان نقل شده اما ملاکی برای این به