سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 305

کجا مطلق را حمل بر مقیّد می کنید؟ آنجایی که بفهمید این دو، یک حکم است. از کجا می فهمید که این دو یک حکم است؟ یک راهش وحدت سبب است مثل اینکه دلیل می گوید: «إن ظاهرت فأعتق رقبه»، یک دلیل هم می گوید: «ان ظاهرت فأعتق رقبه مؤمنه» و گاهی هم از راههای دیگر به دست می آوریم.

همین حرف در این دو مخصّص«لا تکرم النحویین» با«لا تکرم الکوفیین من النحویین» پیاده می شود. یک وقت به دست می آوریم که اینها یک حکم است و به دو طریق روایت شده است، اما یک حکم«لا تکرم» بیشتر نداریم. آن دلیل می گوید:

«لا تکرم» نحویین را مطلقا، این دلیل می گوید: «لا تکرم» کوفیین از نحویین را فقط.

اما یک وقت است که راهی نداریم که وحدت حکم را استفاده کنیم، اصلا دو تا حکم مستقل است: یک حکم به نام«لا تکرم النحویین» یک حکم هم به نام«لا تکرم الکوفیین من النحویین» که دیگر مسألۀ تقیید و اطلاق و تخصیص و عموم نمی تواند در اینجا پیاده شوند.

پس در اینجا این فروض وجود دارد و چهارمی هم که عکس سومی است تصور نمی شود. باید همه این فروض را ملاحظه کنیم و بعد با آن اطلاقی که در کلام مرحوم محقق نائینی ذکر شده است که همۀ این فروض را به حسب ظاهر به یک حکم محکوم کرده اند مقایسه کنیم ببینیم آیا درست است یا نه؟

پرسش:

1 - جواب شبهۀ اینکه عام، موجب تعارض بین دو مخصّص است چیست؟

2 - تعارض عام با دو مخصّص متحد الحکم معا را توضیح دهید.

3 - کلام محقق نائینی راجع به مخصصینی که نسبتشان عموم و خصوص مطلق باشد چیست؟

4 - صور فرض وجود نسبت مطلق و مقیّد بین مخصصین را بنویسید.

5 - شرط حمل مطلق بر مقیّد و نتیجه آن را در مقام توضیح دهید.