سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 314

درس پانصد و چهل و پنجم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

عموم و خصوص من وجه و توافق در ایجاب و سلب بین مخصّصین

یکی از صوری که در مورد یک عام و دو خاص مطرح است این صورت است که نسبت بین دو دلیل مخصّص، عموم و خصوص من وجه باشد، یعنی هر دلیل مخصّصی با دلیل عام، عموم و خصوص مطلق است، اما نسبت بین خود دو دلیل مخصّص، عموم و خصوص من وجه است، اینجا هم ابتدا دو صورت تصویر می شود: یک وقت این است که این دو دلیل مخصّص متوافقین هستند، یعنی هر دو، حکم ایجابی دارند، یا هر دو، حکم سلبی دارند و یک وقت این است که از نظر ایجاب و سلب بینشان اختلاف وجود دارد، یکی حکم ایجابی، و دیگری حکم سلبی است.

اما آن صورتی که توافق در حکم داشته باشد و از نظر ایجاب و سلب متوافق باشد، مثل این که دلیل عام می گوید: «اکرم کل عالم». مخصّص اول می گوید: «لا تکرم النحویین من العلماء». مخصّص دوم می گوید: «لا تکرم الفساق من العلماء. اینجا مخصّصین هر دو