سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 320

رابطۀ با این دو دلیل هست و بین دلیلین معارضه وجود دارد، لذا چه دلیلی دلالت دارد بر اخراج فاسق نحوی؟ و تا مادامی که دلیل بر اخراج وجود نداشته باشد، ما نمی توانیم در مقابل«اکرم کل عالم» عنوان مخصّصیت را مطرح کنیم.

(سؤال... و پاسخ استاد): اصلا به وادی مسألۀ تخصیص اکثر نروید. مسألۀ تخصیص اکثر اینجا مطرح نیست. مسأله این است که آیا مخصّص اگر منفصل شد، به عام عنوان می دهد یا عنوان عام سر جای خودش محفوظ است. بعد از آنکه تخصیص، تصرّف در ارادۀ جدّی شد و مراد استعمالی بعمومه محفوظ ماند، دیگر هیچ فرق نمی کند تخصیص باشد یا نباشد، همین عنوان عام سر جای خودش محفوظ است.

ممکن است اشکال کنید که این بیانی که ما ذکر کردیم، در عین اینکه بیان صحیحی است، اما چه نتیجه ای را از این بیان می توانیم بگیریم؟ درست است که عام هیچ عنوانی غیر از عنوان عامش ندارد و مادۀ اجتماع هم پشتوانۀ تخصیصی ندارد، اما حالا که ندارد، ما چه نتیجه ای از این می توانیم بگیریم؟ آیا لازمۀ این حرف این نیست که دلیل عام در رابطۀ با این مادۀ اجتماع به تنهایی پیاده شود؟ یا اینکه لازمۀ بیان ما، معارضۀ بین ادلۀ ثلاثه است؟ این راه به چه منتج و منتهی می شود؟

لزوم مراجعه به عموم در مورد مادۀ اجتماع دو دلیل مخصّص

می گوییم: «اکرم کل عالم» داریم که نحوی غیر فاسق به دلیل خودش از این«اکرم کل عالم» خارج شد، فاسق غیر نحوی هم به دلیل خودش خارج شد اما فاسق نحوی مادۀ اجتماع این دو دلیل است، این اصلا پشتوانۀ تخصیصی ندارد، پشتوانۀ اخراجی ندارد.

حالا که پشتوانۀ اخراجی نداشت، نتیجه این حرف این می شود که باید به عموم رجوع کنیم، برای اینکه ما در مقابل عموم نتوانستیم یک دلیلی داشته باشیم که فاسق نحوی را خارج کند، برای اینکه دو دلیل داشتیم که اطلاق آن دو دلیل اینجا را می گرفت، ولی چون بین آن دو دلیل، معارضه بود و نتوانست در مورد اجتماع نقشی داشته باشد، لذا کأنّ وجود آن دو دلیل در رابطۀ با مادۀ اجتماع«یصیر کالعدم. اذا صار کالعدم، فأین المرجع»؟ مرجع ما چه چیز است؟

مرجع ما همان دلیل عام است. ما در مقابل دلیل عام، یک حجّتی برای خروج فاسق نحوی نداریم. «عام، حجّه و لیست هناک حجه اقوی علی خلاف العام»، برای اینکه