سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 340

بیان اولین مرجّح در مقبولۀ ابن حنظله می فرماید: «خذ بما اشتهر بین اصحابک و دع الشاذ النادر فانّ المجمع علیه لا ریب فیه»، آن خبری که مشهور بین اصحاب است(که بعد بحث می کنیم؛ یعنی شهرت فتوایی بر طبقش هست و شهرت فتوایی هم به نظر ما اولین مرجّحی است که در مقبولۀ ابن حنظله مطرح شده) آن خبری که موافق با شهرت فتوائیه است را بگیر و آن که مخالف است را رها کن«و دع الشاذ النادر».

ظاهر این تعبیر این است که خبر مرجوح، بالکلیه کنار گذاشته می شود، بالکلیه طرح می شود درحالی که در عامان من وجه اگر مسألۀ مرجوح در کار آمد، این مرجوح در مادۀ اجتماع است اما در مادۀ افتراقش که ما نمی توانیم آن را کنار بگذاریم، ما نمی توانیم آن را رها بکنیم. او اگر مرجوح هم شد، تنها در مادۀ اجتماع، مرجوح است اما در مادۀ افتراقش که معارض ندارد و به قوّت خودش باقی است. پس این با این تعبیر«و دع الشاذ النادر» تطبیق نمی کند یا اگر یکی از عامان من وجه، در مادۀ اجتماع، مخالف با قرآن بود یا موافق با عامه بود، تعبیرات در اینجا به این نحو است که آن که مخالف با قرآن است، زخرف و باطل است و او را باید به طور کلی کنار گذاشت«اضربه علی الجدار» که چنین روایتی نقلی هم شده است. وقتی بخواهیم این مسأله را در عامان من وجه پیاده بکنیم، نمی توانیم این تعبیر را دربارۀ آن خبری که مادۀ اجتماعش مخالف با قرآن است پیاده کنیم. از مادۀ افتراقش که نمی شود رفع ید کرد. در مادۀ افتراق، معارض ندارد، در مادۀ افتراقش مخالفتی با قرآن ندارد، موافقت با عامه ندارد.

ظاهر این تعبیرات این است که در غیر عامین من وجه مطرح شده، در آنجایی که رسما دو خبر متعارض هستند و به اصطلاح علمی بینشان مباینت هست. این می گوید:

«تجب الصلاه الجمعه»، دیگری می گوید: «لا تجب الصلاه الجمعه»، اینجا اخبار علاجیه پیاده می شود که ما خبر مرجوح را به طور کلی کنار می گذاریم«و کانّه لم یکن هناک خبر» فرض می کنیم اما در عامین من وجه، مسأله به این صورت نیست.

با توجه به این دو نکته که اولا: عرف بین عامین من وجه با توجه به دو عنوان بودن، معارضه نمی بیند. ثانیا: این تعبیرات که در اخبار علاجیه وارد شده، ظاهرش این است که خبر مرجوح بالکل باید از صحنه خارج بشود و طرح بشود و این طرح بالکلیه در مورد عامین من وجه اصلا معنا ندارد و کسی نمی تواند این معنا را در اینجا پیاده بکند. لذا با توجه به حاکمیت عرف و با توجه به این تعبیرات، بعید است که ما عامین من وجه را