سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 342

خصوصیت هم نمی گیرد؟ لعلّ بالاولویه می گیرد برای اینکه اگر شارع در تعارض بالتباین، جلوی قاعده بایستد و مقتضای قاعده که عبارت از تساقط است را کنار بگذارد، در تعارض فی الجمله اگر بطریق اولی هم نباشد، کأنّ همان ملاک وجود دارد، همان جهت وجود دارد ولو اینکه تعبیرات در اخبار علاجیه و یا آن معنایی که عرف برای متعارضین می کند، عامین من وجه را شامل نشود لکن این به علت قصور بیان است، نه به علت نبودن ملاک. ظاهر این است که ملاک در اینجا هم جریان دارد.

اگر کسی از این راه بخواهد وارد بشود، یک راهی نیست که انسان در مقابلش بایستد و بگوید: مسأله این طور نیست. او یک تعبّد خاصی است و تعبّد خاص را باید اکتفای بر موردش کرد، موردش غیر عامین من وجه است. عامین من وجه باید در تحت قاعده باقی بماند. آن شبهه با این حرف ها کنار نمی رود و قوّتش تبدّل به ضعف پیدا نمی کند لذا خیلی بعید نیست که کسی این راه را طی بکند و از این راه عامین من وجه را مشمول اخبار علاجیه قرار بدهد.

اگر ما گفتیم: عامین من وجه به هیچ وجه مشمول اخبار علاجیه نیست«لا بلسانه و لا بملاکه»، البته اگر این حرف را زدیم، دیگر این بحث بعدی پیش نمی آید و موضوع این بحث بعدی ما منتفی است. اما اگر مثل مرحوم محقق نائینی(ره) گفتیم: تعارض بالعموم و الخصوص من وجه هم مشمول اخبار علاجیه است و از مصادیق اخبار علاجیه است.

حالا که از مصادیق شد، اینجا یک بحثی را خود مرحوم محقق نائینی(ره) مطرح کرده اند که ما در اخبار علاجیه دو سه نوع مرجّح داریم: یک نوع مرجّحاتی است که در رابطۀ با صدور روایت است، صادر شدن و نشدن که از آن تعبیر به مرجّحات صدوریه می شود مثل ترجیح به اعدلیّت، ترجیح به اصدقیت. وقتی که می فرماید: هرکدام از دو روایت راویش اصدق از دیگری است، اصدقیت در چه رابطه ای مطرح است؟ در رابطۀ با اینکه این که می گوید: امام گفته، این راست است و به واقع نزدیک تر است اما دیگری که در این مرتبۀ از صداقت نیست، خیلی به نقلش اعتمادی وجود ندارد. اعتماد از نظر اینکه امام فرموده و این مسأله از امام صادر شده. حالا توضیح اینها را عرض می کنیم.

انواع مرجّحات

یک سری از مرجّحات، مرجّحات جهت صدور است که به اصطلاح علمی از آن به