سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 349

ثابت کرده. آثار شرعی مترتب بر خود حیات زید بدون واسطه و بدون لازم، بار می شود.

حیات زید موضوع برای حرمت تقسیم اموالش است. حیات زید موضوع برای عدم جواز تزویج به زوجۀ اوست. اینها بار می شود اما لوازم، ملزومات، ملازمات حتّی در متلازمین اگر در احد المتلازمین شما استصحاب را جاری کردید، حق ندارید متلازم دیگر را اثبات بکنید؟ می گویید: استصحاب در همین محدوده است. تعبّد در همین رابطه است. حیات زید برای این آثار اما حیات زید برای آثار نبات لحیه، برای آثار دیگری که بر لوازم عقلیه اش بار می شود خیر. پس معنایش این است که ما نباید این حرف هایی که نسبت به واقعیات پیاده می کنیم، در عالم تعبد هم پیاده کنیم.

در اینجا هم مسأله همین طور است. در عامین من وجه آن طرفی که مرجوح است، بگوییم: اخبار علاجیه شاملش می شود و حکم به عدم صدور هم می کند لکن حکم به عدم صدور در محدودۀ تعارض، در مادۀ اجتماع اما نسبت به مادۀ افتراقش، دلیل تعبّد به صدور در جای خودش محفوظ است، هم متعبّدیم به صدور مادۀ افتراق و هم متعبّدیم به عدم صدور مادۀ اجتماع. این کجایش لنگی دارد که شما می فرمایید: امکان ندارد؟ این امکان و عدم امکان در رابطۀ با صدور واقعی و عدم صدور واقعی مطرح است. ما بحثی در صدور واقعی و عدم صدور واقعی نداریم. لذا این اشکال به این بیان ایشان وارد است.

لازمه اوثقیت راوی در طرف راجح و مرجوح

ممکن است این جهت را هم با ایشان مماشات بکنیم و بگوییم: حق با شماست.

همین طوری که شما می فرمایید: تبعض«من حیث الصدور فی روایه واحده» امکان ندارد و ما هم قبول می کنیم. لکن یک مطلب دیگری را می خواهیم عرض بکنیم و آن مطلب این است که اگر مثلا فرض کنیم یک روایت می فرماید: «اکرم کل عالم» و یک روایت هم می فرماید: «لا تکرم کل فاسق» که تعارض اینها در مادۀ اجتماع است که عالم فاسق است و فرض کردیم که روایت«اکرم کل عالم» دارای مرجّح صدوری است؛ یعنی راوی آن اصدق و اوثق است. وقتی که این اصدقیت و اوثقیت در مقابل«لا تکرم کل فاسق» ملاحظه می شود، اقتضایش چیست؟ آیا معنای اصدقیّت و اوثقیّت راوی«اکرم کل عالم»، این است که نسبت به آن طرف، حکم به عدم صدور بکنیم که شما بفرمایید: