سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 428

درس پانصد و پنجاه و نهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بحث در این بود که این تخییری که در خبرین متعارضین متکافئین که احدهما هیچ مزیتی بر آخر نداشته باشد مطرح است، حقیقتش چیست؟ و این حکم به تخییر چگونه با مقتضای قاعده که عبارت از تساقط خبرین متعارضین بود، با هم التیام پیدا می کند.

راهی که در بحث قبل ذکر کردیم این بود که این تخییر به معنای یک حکم ظاهری که برای شاکّ و متحیّر مجعول است، می باشد.

شارع با حفظ این که قاعده، اقتضای تساقط می کند و خبرین از حجّیّت و طریقیّت ساقط می شوند، یک حکم ثانوی و یک حکم ظاهری به عنوان تخییر جعل کرده است.

بعضی از تعبیرات در بعضی از روایات، تقریبا نزدیک به همین معناست، چون می فرماید: «و ما لم تعلم فموسّع علیک». «موسّع» را روی موضوع«ما لم تعلم» برده است و موضوع«ما لم تعلم»، موضوع برای حکم ظاهری است، موضوع برای احکام ظاهریه است. این راه اشکالی داشت که ما دیروز ذکر کردیم.